AKIL VE İMAN 28 Nisan 1966

CEMİL MERİÇ’İN SOSYOLOJİ NOTLARI VE KONFERANSLAR’I KİTABINDAN

19. asır 1814 Waterloo savaşı ile başlar.

20. asır ise 1914’de Cihan Harbi ile başlar.

Napoleon savaşları bir yandan hürriyet fikrini, eşitlik fik­rini savunurken, Avrupa halklarını Fransız burjuvazisi yara­rına sömürüyordu. Savaş bir müddet için istihsal kuvvetle­rine yardım etti. Korsikalı generalin milyonlarca insanın ka­nı pahasına çizdiği Fransa haritası (1795-1815), ihtilâlden önceki sınırlarına dönmüştü. Sona eren bir rüya devri idi o.

XVIII. Louis’nin lütfettiği “charte”, burjuvazi ile asillerin anlaşması. Napoleon, “Bir memlekette hem fakir, hem zen­gin varsa, o ülkede mutlaka bir din de olmalıdır,” der.

İhtilâlden sonra çöken temporel (maddî) ve spiritüel (ma­nevî) gücün yerine yenilerini nasıl koyacaktık?

Kilisenin duvarlarında ilk gediği Protestanlık açtı. İncil-Tevrat tercümeleri Katoliklik için çok zararlı oldu. Aklın ışı­ğı imandan uzak tutulmalıdır. Hıristiyanlık Avrupa’da orga­nik bir devir yaratmıştı. Avrupa tek blok halinde Asya’ya sal­dırmıştı. Protestanlık, ilk Hıristiyanlığa dönmek istediği için bir manada Katoliklik’ten geri.

Kur’an yalnız lafzıyla değil, şiiri ile ruhiyle bir bütündür, bir dilden bir dile geçerken şiiriyeti, musikîsi de ölür.

Kelebeğin bir avuç toz olması gibidir kutsal tercümeler. Hazret-i Muhammed sallallâhü aleyhi ve sellem çok iyi Arapça bilirdi. Çeşitli nüansla­rı olan bir dildir Kur’an’ın dili.

Tevrat çeşitli çağlarda kaleme alınmış, menşei belli ol­mayan, yüz kızartıcı parçaları bulunan bir kitap. Hazret-i İbrahim aleyhisselâmın karısını firavuna nasıl peşkeş çektiğini, Hazret-i Lut aleyhisselâmın kızları ile mağarada nasıl yattığını yazar. Spinoza’yı panteizme, yani ateizme götüren Tevrat ve İncil’dir.

Her yerde var olan, hiçbir yerde yoktur.

Kur’an, Tevrat gibi müstehcen değildir, fakat dehşetle kar­şılanabilecek olan âyetler vardır. Bu itibarla din bahsinde ti­tiz olanlar, kutsal kitabın çırılçıplak tercümesini istemez­ler. Elbette geniş kalabalıklar tanımalıdır kitapları. Ama kaç zekâ, onları tanıdıktan sonra, kutsiyetini kabul edebilir. Vivekananda “Akim ve ilmin karşısında tutunamayan her din bâtıldır,” der.

Gerçekten Müslümanlığın devam etmesini isteyenler için Kur’an’ın Türkçeye çevrilmesi tehlikelidir. Ama ister iste­mez edilecektir.

Kur’an sadır olmaya başladıktan sonra İmr’ül Kays, şiirlerini Mekke kapısından almıştır.

Dinin tahlile tahammülü yoktur.

Dinle akıl ayrıdır.

Din bir coşuştur, bir ürpertidir.

İlim Tanrı’nın varlığını veya yokluğunu ispat ede­mez.

İlim bu bakımdan agnostiktir.

İlimle din arasında hiç­bir uzak-yakın münasebet yoktur.

Birçok ilim adamları dine inanır, din bir ihtiyaçtır.

Bu konuda söylenebilecek her şeyi Spencer “İlk Prensipler” adlı kitabında söylemiştir.

Bilinmez diye insan zekâsına bir şuur çizmek olur mu?

Bilinmez de­mek sınır çizmektir.

Sınır çizmek bilginin başlangıcıdır.

Lavoisier’nin “Hiçbir şey kaybolmaz, hiçbir şey yeniden va­rolmaz” dediği gibi, din de “Allaha ısmarladık deyip” gitmez.

Bu itibarla kilisenin çöküşü Fransız insanının düşüncesi­ni daha saçma, daha teolojik yönlere sürüklemiştir. Teolojik devir, fetişist, politeist, monoteist devre diye üçe ayrılır.

Metafizik devre Tanrılar’ın yerine birtakım mefhumların, tecridin yerleştiği devirdir. Metafizik devre bir buhran dev­ridir.

Pozitif devre müspet ilimlerin saltanatı devri.

Liberal Thierry, 35 yaşlarında gözlerini kaybeder. Onu Prenses Belgiojozo alır. Capri’deki evinde misafir eder. Bü­yük bir gazeteci olan ve düelloda ölen Armand Carrell sek­reteridir. Türkiye’de 5 sene kalmıştır, 1854’de. “Türk Haya­tından Sahneler” adlı eseri de çok tatlıdır. Prenses Belgiojo­zo Vico’nun eserlerini Fransızca’ya çevirmiş, başına da 100 sayfalık bir etüd yazmıştır. (Scienza Nuova).

Kaynakça

Cemil MERİÇ hzl: Ümit MERİÇ  Sosyoloji Notları ve Konferanslar [Kitap]. – İstanbul: İletişim, 2010.

Reklamlar

yorum

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s