“ZULMEN” ZALİM (EN) KİM? “ÇEKMEÇELİZÂDE”

 

Kilis’te yetişen âlim ve şairlerden «ÇEKMEÇELİ ZADE»

Kiliste yetişen âlimler silsilesinin en başında Çekmecelizadeyi görüyoruz. Bu zat yalnız ilim ve fazil cihetile değil, hüsnü ahlâk ve ittikasile de büyük bir şöhrete maliktir. Salâhı haline dair birçok menkabeleri hâlâ halkın lisanında deveran etmektedir. Mumaileyhin büyük pederi Çekmece kazasında ikamet ederdi. Yavuz Selimin Mısır seferine hareketi sırasında bütün talebesile beraber gönüllü olarak orduya dahil olmuş idi. Seferden avdet ederken Kiliste ikameti ihtiyar etmiş olduğundan mumaileyhin evlâdına «Çekmeceli zade» denmiştir. Tercüme-i halini yazdığımız Çekmeceli zade Hacı Mustafa efendi 1096 tarihinde doğmuştur. Aliyülkarî namındaki meşhur bir âlimden tahsil görerek icazetname almıştır. Bundan sonra kasabanın garbi cenubî tarafındaki “Çekmeceli,, camiini inşa ettirerek tedrisata başlamış ve ilk defa olarak Kilis’te ilmi ihyaya çalışmıştır. Mumaileyhin bütün gayesi 142 ilmin neşir ve tamimi idi. Bir taraftan yüzlerce talebeye ders verirken diğer taraftan da eslâfın mühim eserlerini bizzat istinsah ederdi. Mumaileyh aynı zamanda güzel hattat idi. Boş vakıtlarını kitap yazmakla geçirir idi. Bu suretle eslâfın mühim ve kıymetli müellefatından altı yüz cilt kadar kitap yazmış idi. Bu kitapları «Çekmeceli kitaphanesi» namile tesis ettiği kitaphaneye koymuş idi. Mumaileyh yalnız geceleri iki üç saat yatardı. Diğer zamanlarını işe hasrederdi. Göreceği işler, ders okutmak, kitap yazmak, telıfat ve ziraattan ibaretti. Bu işlerini intizamla sıralamış olduğundan hepsinde de muvaffak oluyordu. Bu kadar mühim ve İlmî işleri arasında bizzat ziraatle uğraşması hem kendi maişetini kazanmak, hem de talebesine ve halka karşı kendi mesaisile geçinmenin yolunu ve iyiliğini filî surette isbat etmek maksadına mebni idi.

Mumaileyhin telifatı şunlardan ibarettir: usulü fıkıhten İbnimelek şerhi. *Feraizden mufassal ceride. Akaitten Sadettin haşiyesi, müşkât haşiyesi. Bu eserler mumaileyhin el yazısıle yazılmış olup ahfadı nezdinde mahfuzdur. Kitaphanesinde mevcut kitaplardan bir kısmı 1278 tarihinde Sadık efendi kitaphanesine nakledilmiş ve diğer kısmı da ziyaa uğramıştır.

Mumaileyh Türkçe, Arabça ve Farisice, lisanlarına hakkile vakıftı, Kendisinin himmetile Kiliste canlanan ilim hareketi yetiştirdiği birçok. yüksek âlimlerin mesaisile daha ziyade inkişaf etmiştir Çekmeceli zade tedrisatta iyi bir usul takip ederdi. İcazetnameye istihkak kazanmak için çalışkanlığı, doğruluğu esas tutmuş idi. Ehliyetini isb’at edemeyenlere icazetname vermezdi. Mumaileyhin 1171 tarihinde vefat eylediği mahdumu Mehmet efendiye ait “Mirat,, kitabının kabında yazılıdır. Doğruluğu ve metin ahlâki ile maruf olan Çekmeceli zadenin şu fıkrası meşhurdur:

1165 tarihlerinde azaz ve Kilis sancak beyi olan zülüm ve şiddetile meşhur sarı Abdürrahman Paşa bir kış günü hocayı ziyarete gelir. O sırada camiin damında loğ çekmekle meşgul olan hoca hiç aldırmaz, işine devam eder. Paşa bir müddet sabreder. Hocanın geciktiğini görünce dama yanma çıkar. Hoca Paşaya bir şey söylemeden elinden tutarak damın dört tarafını dolaştırır, Paşa hayretle sorar:

—       Hocam der beni böyle damın başında ne dolandırıyorsun?

Hoca şu cevabı verir:

—       Zalimin bastığı yerde ot bitmez derler. Seni camiin damında dolaştırmaktan maksadım budur.

Bastığın yerde ot bitmez. Camiin damı da kışın damlamaktan kurtulur. Hiç olmazsa camie bu bir hayrın, dokunsun! .

Paşa bu cevaptan çok müteessir olur.Damdan aşağıya indikten sonra hoca ile münakaşaya başlar.

—       Hocam der. Kıyametin hisabı bir gün- da bitecek diyorsunuz. Bu kadar mahlûkatın hisabı nasıl bir günde bitebilir?

Hoca Mütecellidane cevap vermiş:

—       Paşa esasen Allah kullarının ne yaptığını bilir. Meselâ senin hisabın «getirin sarı Paşayı, atın cehenneme!» emrinden ibarettir.

Sh: 126-135

Kaynak: Avukat  Kilisli Kadri, KİLİS TARİHİ, Neşreden: Kilis cumhuriyet kütüphanesi sahibi: Osman Vehbi , Bürhaneddin Matbaası, 1932, İstanbul

KİTABI İNDİR

****************************

“ZULMEN” ZALİM (EN) KİM? ” 

“İyilik  edenin iyiliği   kendine, kötülük  edenin   kötülüğü  yine  kendine, Rabbin, kullarına zulmetmez.”

(Secde), 41/ 46

Hz. Mevlâna kuddise sırruhu’l-âlî Efendim buyurdular ki:

” Ey seher yeli, sivrisinek, zulmünden feryat ediyor… gel..

Mesnevi, c.III, beyit,4653

 

Tamahkâr tamahı yüzünden zengin ayıbını görmez. Tamahkâr bütün gönülleri kaplar.
Yoksul, halis altın gibi sevilse yine kumaşı, dükkâna yol bulmaz, sözünü kimse dinlemez.
Yoksulluk, senin anlayacağın şey değildir; yoksulluğa hor bakma;
Çünkü yoksulların, mülkten, maldan öte ululuk sahibi Tanrı’dan pek büyük bir rızıkları vardır.

Ulu Tanrı âdildir; âdiller, nasıl olur da çaresiz biçarelere zulmederler?

Birisine nimet, mal, matrah verip öbürünü yansın diye ateşe atarlar mı?

Böyle bir iş, Tanrı’dan, iki cihanı yaratan umulur mu?

Mesnevi, c.I, beyit,2350-2356

**

Bizim doğduğumuz gün zulüm öldü…. kimdir bizim zamanımızda zulmeden?

Nur geldi mi zulmet yok olur. Zulmün aslı ve arkası da zulmettir.

Bak, şeytanlar, bizim için çalışmada, kazanmada, bize hizmet etmede… hizmetten çekinenler de zincirlerle bağlanmış, bukağılarına vurulmuş!

Zalimler, Şeytan’ın iğvasiyle zulmederler, zalimlerin zulmünün aslı Şeytan’dan gelir…

Şeytan, bağlarla bağlanmış, zincirlere vurulmuşken nasıl olup da zulümde bulunabilir?

Tanrı, bize padişahlığı; halk göklere el açıp ağlamasın diye verdi.

Mesnevi, c.III, beyit,4635-4639

**

Bir padişah camiye gidiyordu. Yaverleri, sopalı memurları, halkı dövmedeydi.
Sopalı adamlar, birinin başını yarıyor, öbürünün gömleğini yırtıyor, padişaha yol açıyorlardı.
O arada bir yoksul da yasakçılardan suçsuz olarak on sopa yedi.
Kanlar içinde kaldı. Padişaha yüz dönüp dedi ki:

Şu apaçık zulme bak, gizlisini ne soruyorsun?

 

Camiye gidiyorsun gûya. Hayrın buysa şerrin ve kötülüğün nedir ey azgın?

Mesnevi, c.VI, beyit2465-2466

“Rabbimiz, biz nefsimize zulmettik. Bizi yarlıgamaz, bize acımazsan ziyankârlardan oluruz” [A’raf, 23]

 

yorum

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s