“ULAN” KELİMESİ ve “AYA” “EYE”

“AY” ve “” bir bitap şekli olup, Hunlar Göktürkler, Karakoyunlu ve diğer Türk boylarının çoğu tarafından kullanılmaktadır. Orhun Kitabelerinde Bilge Kağan “Ay oğullar ben sizlere kayan oldum” şeklinde geçer. Terekemeler arasında “Ay Gardaşlar” “Ay Bacılar” şeklinde kullanılmaktadır, Yalnız “Ay”dan sonra gelen kelimenin ilk harfi Ünlü ile başlarsa yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi “AY” olduğu gibi kullanılır. Eğer Ay’dan sonra ünsüz ile başlayan bir kelime gelecekse o zaman “AY”daki “y” düşer ve “A” olarak kullanılır. “A çocuklar” “A Yusuf’ “A Kerim” “A Sadık” gibi buradaki “Y”nin düşüşü ya da kullanılışını incelediğimizde’ Türkçedeki konuşma ve seslendirmelerdeki duraksamaların kalkarak süreklilik kazandığını görürüz. Örneğin, “A”dan sonra ünlü ile başlayan kelimeler getirerek okuyalım “A Ahmet” .bu seslendirmede ve okumada “A Ahmet dersek A” ile Ahmet arasında bir kesiklik olduğundan işlek bir ifade olmaz. Fakat “A Kaya” “A kerim” dersek “A” ile Kaya ve “A” ile Kerim arasında duraksama olmaz “A”dan Kaya ve Kerime geçiş sürekli ve işlek bir anlatım olur. “AYA” “EYE” genellikle iki kişi arasında geçen karşılıklı konuşmalarda bu heceler çokça kullanılır. Örneğin: “Eye sus beni dinle” “Aya ne zaman geleceksin” gibi kullanılış şekli bakımından Anadolu şivesindeki “ULAN”a benzer “Ûlan sus dinle” ulan gelecekmisin”,.. gibi yalnız burada çok ince bir ayırım vardır. “ULAN”ı kullanan kişi hitabedilen şahısa karşı bir öfkeyi’de bu kelimeye yüklediğinden “ULAN SUS” ile “Aya sus” cümleleri anlam bakımından farklılık kazanırlar Eğer birisine bir şey yazdırmak istiyorsanız “Yaz eye” gibi bir emir cümlesi kullanırsanız Fakat “Yaz ulan” derseniz birinci cümlede emiri verenle alan arasında öfke ve kızgınlık yoktur fakat ikinci cümlede emiri veren alana karşı hafif bir öfke ve kızgınlıkla görmekteyiz.

Bazı hallerde “EYE” kullanılırken son iki harf düşebilir o zamanda “E” biraz uzun okunarak kullanılır. “Gel Eye buraya” cümlesi “Gel e buraya” şeklinde de ifade edilir.

 

Sh: 105

Kaynak: Orhan YENİARAS, Karapapak Ve Terekemelerin Siyasi Ve Kültür Tarihine Giriş, 1994, İstanbul

BAŞA DÖN

 

Reklamlar