NAMAZ –YUNUS EMRE

XVIII.

İrte namazı: Sabah namazı

Sana direm iy velî dur irte namazına

Eğer değülsen öli dur irte namazına

Ezan okur müezzin çağırur Allah adın

Yıkma dinün bünyadun dur irte namazına

Ağar pervaza kuşlar tesbih okur ağaçlar

Himmet alın kardaşlar dur irte namazına

Namazı kıl zikr ile elün getür şükr ile

Öleceğün fikr ile dur irte namazına

Namaz kıl yarağ ölsün ahretde gerek olsun

Sinünde çırağ olsun dur irte namazına

Namaz kıl imam ile yatmagıl güman ile

Gidesin iman ile dur irte namazına

Çıka gide can dahi şöyle kala ten dahi

Derviş Yunus sen dahi dur irte namazına

Sh:54

Kelimeler:

İrte namazı: Sabah namazı.

Yarağ: (yara, yarag) 1. yarar, fayda, faydalı, yararlı 2. silah, zırh, kalkan

Güman: f. Zan. Tahmin. Sanmak. şüphe.

 

XVIII

Bu şiir Yunus’a “namaz kılmıyor,, diye ta’nedildiği, ona kâfir diyen anlayışa, onun mensub olduğu zümre hakkında söylenmiştir

Bana namaz kılmaz diyen ben kıluram (1) namazımı

Kılar isem kılmaz isem ol Hak bilür niyazımı

Hakk’dan artuk kimse bilmez kâfir müselmân kimdürür (2 )

Ben kıluram namazımı Hakk geçürdiyse (3) nâzımı

Ol nâzı dergâhdan geçer ma’ni şarabımdan içer

Hicabsuz can gözin açar (4) kendisi (5) siler gözümi

Dost bundadur bellü beyan (6) gördüm dost didarun ıyan (6)

İlm-ü hikmet okuyanım buna degindür azimi (7)

Gizli sözi şerheyleyüp dürlü nükteler söyleyüp (8)

Değme ârif (9) şerhitmeye bu benüm gizlü razımı

Gözüm ma’nisine irün (10) bî nişandan haber virün (11)

Dertlü âşıklara sorın (12) benüm bu derdlü sözümi (12)

Derd âşıkun dermanıdur (13) dertlü âşıklar gânidür

Kadir-u kudret ünidür işiden dir avâzımı (14)

Dost isteyen gelsün bana (15) göstereyin (16) dostı ana

Budur (17) sözüm önden sona ben bilürem kendözimi (18)

(605. Yunus imdi söyle hakkı münkir dutsun (19) sana dakı (20)

Pişir kurtar Hakk hânını ârifler (21) datsun tuzumı (21)

Sh:108-109

Kelimeler

Artuk(t):Başka, başkası, gayrı, fazla, artık.

Açıklama

B. Râif (21.b – 22.a), Fâtih (179.b – 180.a), Yahya Efendi, nüshalariyle Nûru Osmânî’deki mecmuada (185.b) vardır. (1) bilürem: Fâtih, (2) kimdigün: Fâtih, (3) geçürirse: Râif, (4) açan: N. O., (5) kendü (kendi) siler dost gözümi: F âtih, Yahya, (6 – 6) dost dîdârun gördüm iyan: Fâtih, (7) Bu ilm-i hikmeti duyan ider buna dek azimi: Râif, (8) Her dem dost yolın bulmayup gizlü mâni şerheyleyüp: Fâtih; Gözüm dost boyun boylayup gizli sözi şerheyleyüp: Yahya; Her dem dosta söz söyleyüp gizli sözler şerheyleyüp: Nûru Osmânî, (9) âşık: Fâtih; harif: N. O., (10) ir dün: N. O., (11) virdün: N. O. (12 – 12) bubenüm derd-ü sûzumı: Yahya, Râif, (13) Derd âşıklara dermandum: Fâtih, (14) Kadır-u kudret üni dir işidenler: Yahya, (15) berü: Yahya, (16) göstereyim: Râif, (17) İşbu: Yahya, N. O., (18) bu râzımı: Râif, Yahya, (19) dutar: Râif, (20) Ey Yunus imdi söyle hak münkirleri sana dak: N. O. (vezin düşük), (21 – 21) dutsun duzumı: Raif (Yanlış).

**

V.

Müselmânım diyen kişi şartı, nedür bilse gerek

Tanrı’nun buyruğın (1) tutup biş vakt namaz kılsa gerek

Tanla tur başunı kaldur (2) ellerüni suya taldur (3)

Nefsün düşmandurur öldür nefs hemîşe ölse gerek (4)

Kılur isen, tan namazın Hak’la ola hem niyâzın

Ahiretde izz-ü nâzın varup anda bulsan gerek (5)

Öyle namazın kılasın her ne dilersen bulasın.

Tamudan âzâd olasın kullar âzâd olsa gerek (6)

Öyle namazın kılanlar hem bahtludur bilgil (7) bunlar

Zihî kim ol âşık canlar hem Hızr’ıla olsa ‘gerek (8)

Ol ikindüyi kılanlar arı dirlik dirilenler

Olardur Hakk’a irenler (9) her dem anlar (9) irse gerek

Ahşam durur üç farida tağca günâhun arıda

İyü amellerün sinde (10) şem’-ü çirağ olsa gerek (11)

Yatsu namazın’ ol hâzır hâzırları sever kadir

İmânun eksiğin yetir (12) îman pişrev olsa ‘gerek

Her kim(13) bu sözden almadl(13) biş vakt namazı kılmadı

Bilün müselman olmadı (14) ol tamuya girse gerek (15)

Bildün ise cemâati hâzır olanlar cenneti

Ger kâhillik kılur isen münâfıkdan olsan gerek (16)

Görmez misin Mustafâ’yı nice bekledi vefayı

Ümmetiyçün ol safâyı ümmet ana irse gerek (17)

Bekler isen din gayretin virmegil nefse muradın

Yunus Nebî salâvâtın ışk ile degürse gerek (18)

Açıklama

V: Fâtih (106.a – 106.b) veYahya Efendi nüshalariyle Prof. Ritter’in mecmuasında (S: 11) vardır. (1) Tanrı buyrugını: Ritter; Haşarı abdest aluban: Yahya, (2) Tanla turup başun kaldır: Râif, (3) elüni vur suya taldur: Ritter, (4) Tamudan azadlu oldur kullar azad olsa gerek: Râ­ if; Hem Şeytanun boynum ur hem nefs dahi ölse gerek: Yahya, (5) (Yalnız Yahya’da vardır), (6) Nefs düşmanın öl­ düresin nefs hemîşe ölse gerek: Râif, (7) (Bizdeki yazma), (8) (Bu beyit, yalnız Yahya’da vardır), (9 – 9) dâyim Hakk’a: Râif, (10) sana: Râif, (11) Kıl ahşamın üç farzını tağca günahun eriye   Sinün içi hem geniye  nurile pes tolsa gerek: Yahya, (12) Her dem îmânın yenile: Ritter (Bu beyit, Yahya’da yok­ tur), (13-13) müselman olmadı: Râif, (14) olmayan: Râif, (15) (Bu beyit de Yahya’da yok), (16) (Bu beyit, yalnız Yahya’da vardır, (17) (Bu beyit Yahya’da yok), (18) Yunus imdi bu sözleri kulak gerek işitmeğe ^ îşidenler yarın anda Hak dî-darın görse gerek: Yahya. Bu şiirin birçok cüzleri “Müstef’ilün,, e uymaktadır. **

XV .

BİR KEZ GÖNÜL YIKDIN İSE BU KILDIĞIN NAMAZ DEĞİL

Bir kez gönül yıkdun ise bu kılduğun namaz degül

Yetmiş iki millet dahi elin yüzin yumaz degül

Kan’irenler geldi geçdi bunlar yurdı kaldı göçdi

Pervaz urup Hakk’a uçdı Hümâ kuşıdur kaz degül

Yol oldur ki toğrı vara göz oldur ki Hakk’ı göre

Er oldur alçakda dura yüceden bakan göz degül

Toğrı yola gitdün ise er etegün tutdın ise

Bir hayır da itdün ise birine bindür az degül

Yunus bu sözleri çatar sanki balı yağa katar

Halka mata’ların satan yüki gevherdür tuz degül

XLIX

Hakk’ın emri geliceğiz bu gövdede can neylesün

Can gövdeden ayrılıcak tamarlarda kan neylesün

Etüm sünügüm çürüye tamarlarda kan kuruya

Görmez misin ölenleri sözümde yalan neylesün

Dut orucı kıl namazı ur toprağa her dem yüzi

Dikilicek kefen bezi dürlü tonlarun neylesün

Oruç namaz kılmayanun Hak buyruğun dutmayanun

Toğrı yola gitmeyenün göğsünde îman neylesün

Ol yüce saraylar yapan dünya sevüp dinin koyan

Âhır baykuş öter anda imâret yapan neylesün

Yunus Emre bu hub sözi sayru yaturken söyledi

Gezmeğe talabır canı takati irmez neylesün

Kelimeler:

Sayru(t):Hasta.

Kaynak: Abdülbakiy GÖLPINARLI, Yunus Emre Divanı-— Metinler, Sözlük, Açılama —Cilt :1 — 2, 1943, Ahmet Halit Kitabevi, İstanbul

 

 

BAŞA DÖN