MUHABBET

Muhabbetin dört çeşidi vardır:

1-        Muhabbetin bir çeşidi çabuk meydana gelir ve çabuk bozulur.

2-        Muhabbetin bir çeşidi de çabuk meydana gelir, fakat, yavaş yavaş boluzlur.

3-         Muhabbetin bir çeşidi de yavaş yavaş meydana gelir fakat, çabuk boluzlur.

4-         Muhabbetin bir çeşidi de yavaş yavaş meydana gelir ve yine yavaş yavaş bozulur.

İşte, muhabbet bu kısımlara ayrılmıştır. Zira, insanların istek ve hareketlerinde üç maksat vardır:

1-        Lezzet.

2-        Hayr.

3-        Fayda.

Bu üç maksattan sonra dördüncü bir maksat daha vardır ki o da bu üç maksadın bir arada bulunması hâlidir.

İşte, insanların bu dört isteği, İnsanî hayatın gayesidir. İnsanlar arasındaki muhabbetin esası da bunlardır. Kim bunların hâsıl olmasına yardım ederse ve bunlara ulaşmağa kim sebep olursa ona muhabbet etmek tabiîdir. Muhabbet şekilleri, sebepleriyle şöyledır:

Sebebi Lezzet Olan Muhabbet:

Bu, hemen hâsıl olan ve hemen bozulan muhabbettir. Zira, lezzet denen şey çabuk değişir.

Sebebi Hayr Olan Muhabbet:

Bu, hemen hâsıl olan, fakat, yavaş yavaş bozulan muhabbettir .

Sebebi Fayda Olan Muhabbet:

Bu, yavaş yavaş hâsıl olan, fakat, çabuk bozulan muhabbettir .

Bu üçünün birleşmesinden meydana gelen muhabbetin içinde hayr bulunduğu takdirde de o muhabbet yavaş yavaş hâsıl olur ve yavaş yavaş bozulur .

İşte, bu muhabbetlerin hepsi, özellikle, insanlar arasında mevcuttur. Çünkü, bunlar, irâdeye ve muhakemeye dayanırlar ve bunlar üzerine mükâfat ve mücâzat vardır. Aldı olmayan hayvanlar arasında da muhabbete benzeyen iştirâklar varsa da, bunlar, ancak, ülfetten ibarettir. Hayvani nefse sahib olmayan madenler, taşlar arasındaki benzerlikler, iştiraklar de, ancak, tabiî meyilden ve ilişkilden ibarettir.

Sh:141-143

Kaynak: Prof. Dr. CAVİT SUNAR, İbn Miskeveyh Ve Yunan’da Ve İslâm’da Ahlâk Görüşleri, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları No. 147,1980, Ankara

 

BAŞA DÖN

Reklamlar