ÇAĞRI VE YANKI -Sûfilerin Rüya Çalışmaları ve Ait Olma Psikolojisi

 

Llewellyn Vaughan-Lee

Çeviren: Enise ERGÜN

ÖNSÖZ

Manevîyat, akılla anlaşılabilecek bir şey değildir. O, farklı bir boyuta, ruh boyutuna aittir. Böyle olduğu hâlde; Çağrı ve Yankı kitabında Llewellyn Vaughan-Lee mürid tarafından tecrübe edilen pek çok psikolojik ve manevî süreçleri, değişiklikleri, iniş-çıkışları, gerçeğe giden yoldaki yavaş ilerleyişi başarıyla tanımlamıştır. Şeyh ile olan ilişkinin kapsamına aldığı derinliği gösterebilmiştir, manevî literatürde büyük öneme sahip olan; müridin manevî değişimde gelmesi gereken noktaya geldiğinde şeyhi ile ruhunun nasıl birleştirildiğinden bahsetmiştir. Bu olay büyük bir gizemdir, tuzun, bir bardak suda erimesi gibidir. Çağrı ve Yankı’da içsel olayların tanımlanmasında rüyaları kullanılmış ve böylece tarikat yolunun daha açık bir şekilde anlaşılması sağlanmıştır. Kullanılan çağdaş bir dil, modern arayışçılar için özellikle yardımcı olacaktır.

IRINA TWEEDIE

GİRİŞ

Rüya çalışmaları sûfilerin eski öğretici hikâyelerinin modern karşılığıdır.

Irina Tweedie

Manevî yaşam, bir çağrının yanıtıdır. Bize kalsa, asla dünyadan yüz çevirip menzile giden bu uzun ve acı dolu yolculuğa çıkmazdık. Fakat bizi çağırmakta olan, en derin arzularımızı uyandırarak kalbimizin derinliklerinden bize seslenen biri var. Bu çağrı, bizi gittikçe daha da derinlere götüren, hep ötelere işaret eden altın bir iplik gibidir. Hem içten gelir hem de imalarda bulunur, akla değil, varlığımızın en derindeki özüne ait bir şeydir. Onun sesi, bilincimiz sessizken derin bir meditasyona girdiğimizde ya da doğada bulunduğumuzda daha duyulur bir hâl alır. Fakat sık sık da rüyalarımızda açık duyulur hâle gelir. Uykudayken dış dünya gözden kaybolduğunda, içsel sesimiz bizimle konuşur ve bu en zor yolculuk için bizlere rehberlik eder.

Rüyalar, kendimizi görebileceğimiz aynalar gibidirler. Saklı benliğimizi yansıtırlar kendi doğamızın gerçek yüzünü açığa vururlar. Rüyalar sayesinde bu tamdık ama yabancı ülkeyi bilir hâle gelebiliriz. Uyandığımız zaman, rüyalarımız geri dönüp içeri girebileceğimiz bir kapı aralığı, ruh arazisine atılacak bir adım olabilirler.

Her maneviyat yolcusu için, kendi yolunu bulması gereken içsel arazi budur. manevî rehber; bizi ruhun büyük okyanuslarından, dağlarından ve nehirlerinden aşırarak derinlerdeki gizli mahzenlerine götürür. Bizler, Batı’da çok uzun zamandır sadece dış dünyaya baktık; öyle ki, içe giden bu büyük yolculuğu unuttuk. Oysa gerçek güzelliğin ve gizemin bulunacağı yer iç dünyamızdır. St. Augustine’nin sözleriyle:

İnsanlar; dağların tepelerini, denizin büyük dalgalarını, uzun nehirleri, engin okyanusları, yıldızların dairevî hareketlerini merak ederler. Oysa kendilerini hiç merak etmez, es geçerler.

Bu yolculukta bize yardım edecek olan rehber içimizde, takip etmemiz gereken yol da tam orada, ruhumuzun içindedir. Bu, bilgeliğin yaşlı bir adam, yaşlı bir kadın ya da masum ve sınırsız bir çocuk şeklindeki içsel görünümüdür. Onlar uzun zamandır kendilerine geri dönüp, onlardan yardım istememiz için bizi beklemektedirler. Onlar, bizi menzile ulaştıracak en kestirme yolu bilirler ve rüyalarımızda bizi ziyarete gelirler. Çoğunlukla bizimle eski dildeki semboller ve şekiller aracılığıyla konuşurlar. Onların bilgeliğinden en faydalı şekilde yararlanmak için bu semboller dilini öğrenmemiz gerekir. Sûfilerin rüyaların bilgeliğine ve onların anlaşılmasına verdikleri önem bu yüzdendir.

Manevî yaşam; arayışçının tüm ruh yapısının başka bir şekle büründüğü içsel bir değişim sürecidir. Bu değişimler, bilinçaltının derinliklerinde, varlığımızın köklerinde başlar zira çoğunlukla bilinç bu süreçten etkilenecek son şeydir. Yeryüzünün derinliklerine ekilen tohumlar gibi manevî süreç, yavaş yavaş filiz verir ve bilince çiçek açması uzun yıllar alır. Öte yandan rüyalar, içsel karanlıklarımızın altına dönüştüğü, ruhun olağanüstü simyasındaki değişiklikleri bize anlatırlar. Eğer bu rüyaların sesini dinlersek, içimizde açılan yolu görebiliriz. Böylece rüyalar bize hem içsel bir destek sağlar hem de bu içsel süreç ile nasıl uyum içinde yaşayacağımızı bize öğretirler. Bilincimiz, derinliklerde neler olduğunu bilirse, tam bir işbirliği içinde olur ve bu dinamik ama gizemli açılımların bizi engellememesini sağlar.

Modern psikoloji, bu içsel değişim sürecinde de deneyimleyebildiğimiz, anlayıp tartışabildiğimiz bir dil sunması açısından çok değerlidir. Hâlihazırda; Carl Jung’un çalışmaları ve Jungian psikoloji okulları, manevî yolculuk boyunca tecrübe edilen psikolojik dinamikleri detaylı bir şekilde açıklayan bilgiler sunmaktadır. Jungian psikolojinin var olmasından önce Batı kültüründe bu süreçleri her yönüyle açıklayan simyacılar vardı. Simyacıların imbik ve potalarında çalıştıkları şey, kendi bilinçaltılarmın bir yansımasıydı ve simyayı anlatan bu sembolik, çoğunlukla da paradoksal doğa, ruhun rasyonel olmayan yönünü yansıtmaktaydı. Jung, simyadaki “opus “un iç yapısını tekrar keşfetti ve simyacıların eski dildeki bilgeliklerini psikoloji diline çevirdi. Simya geleneğini kendi bilinçaltı deneyimleriyle birleştirerek yeni arayışçılar için ruhta nelerin olup bittiğini anlatan bir bilinçaltı haritası oluşturdu.

Sûfizm, her zaman psikolojik çalışmaların önemini vurgulamıştır; fakat sûfiliğin sadece psikolojik bakış açısıyla anlaşılamayacak pek çok yönü de mevcuttur. Arayışçı, bu yolculuğu egonun ötesinde, hatta ruhun sınırlarının da ötesinde bir yerde arar. Sonsuza uzanan bu yolda, psikolojik yaklaşım, manevî bakış açısıyla birleşmelidir. Bu özellikle rüya çalışmaları için çok gereklidir. Bazı rüyalar için sadece psikolojik anlayış yeterli olur fakat bu yolun yolcuları çoğu kez manevî içeriğe ihtiyaç duyan rüyalar görümler. The Lover and the Serpent: Dreamzvork within a Sûfi Tradition (Âşık ile Yılan: Sûfi Geleneğinde bir Rüya Çalışması) kitabımda sûfilerin hem manevî hem de psikolojik bakış açılarını birleştiren rüya çalışmalarına bakış açısını açıklamıştım. Öte yandan; rüya çalışmalarım bu yoldaki içsel çalışmaların bir dışa vurumu olarak da anlamlandırırım. Bazı rüyalar, rüya sahibine ifade ettiği kişisel anlamdan çok, bir efsane ya da peri masalı gibi bu yolun ilk örneklerinde görünen yapıyı bize anlatırlar. Eski sûfi hikayelerinde olduğu gibi,, bu rüyaları müzakere etmemiz, kalbin gizemli patikalarına aşina olmamızı sağlar ve bizleri menzile götürecek o görünmez yolu bulmamıza yardımcı olur.

Bu kitap The Lover and the Serpent kitabının devamı niteliğinde bir çalışmadır. Burada bir kez daha bana materyal ve ilham vererek (prima materia) bu kitabın yazılmasında ana malzemeyi oluşturdukları için bu rüyalara teşekkür etmek istiyorum. Umarım bu kitap kendi benliğimizin en derin yapılarını gözler önüne seren ve bizi Ait olduğumuz’un kollarına geri döndüren rüyalara açılan daha geniş bir pencere olur. Tanrı, Ait Olunan; bu kitapta “O” olarak zikredilmiştir. Sadece uygunluğu açısından böyle kullanılmıştır. Gerçeklik ne erkek ne de kadındır. Sûfiler âşıklardır ve ben âşık oldukları varlığın cinsiyetinin olmamasının, düşünülmesi kolay bir şey olduğunu sanmıyorum. Ve yine sadece uygunluğu açısından arayışçı (mürit) erkek kalıbında kullanılmıştır.

Sh: 9-12

ŞEYH VE MÜRİDİN HALLERİNDEKİ AİT OLMA PSİKOLOJİSİ

AKILDA DEVRİM

Sûfilik yolu üzerinde yolculuk ederken, arayış içerisinde bulunan kişinin kalbinin enerjisi aşamalı olarak, yavaş yavaş akim düşünce sistemini bozar. Çünkü aşkın gücü, akim gücünden üstündür ve bu üstünlüğünü kullanarak akli boşaltana ve onu manevî gerçekliği tecrübe edebilecek kıvama getirinceye kadar, sinsice yavaşlatır. Bu okuyacağınız rüya işte bu ele geçiriş sürecini anlatıyor. Öyle ki, rüya sahibi, daha önce hiç tatmadığı bir aşk hissini tecrübe etmiş olarak uyanıyor.

Maneviyata doğru bir değişim dramatik ve rahatsız edici boyutlarda da olabilir. Bu zorluklar dış dünyadan ya da özel olarak üstaddan kaynaklanabilir. Kişiyi dengesizliğe sürükleyen şoklar yaşanabilir. Sûfi şeyhleri, şok taktiklerini kullanırlar ve hatta suçsuz yere öğrencilerini itham ederler. Bilincimiz tam olarak dengelendiğinde, daha yüksek bir boyuta ulaşabilmemiz için hiç yer kalmaz. Kanadalı bir psikiyatr bu konuda şöyle diyor:

“insanoğlunun ayakları düzgün bir şekilde yere basıyorsa, iki bacağı üzerinde ayakta durabiliyorsa, biz doktorlar bu: kişiyi ‘gayet normal’ olarak tanımlarız, manevî yaşam ise çok zordur, neredeyse imkansızdır. Fakat zihnimizde bir şeyler problem yaratıyorsa, zihinde küçük bile olsa çarklardan biri olması gerektiği gibi çalışmıyorsa, manevî hayat kolaydır.”

Dengesizleşmek, daha yüksek ve daha hızlı bir enerjinin bize gelmesini sağlar ve bu hızın titreşimleri bilinç düzeyinin bariyerlerini, şartlanmaya bağlı çalışan yapısını kırar. Bu noktada,; acı verici ve gereksiz gibi görünse de kişinin bu davaya teslim olmuş olması çok önemlidir. Benlik değerleri, egodan ve akim bilincinden çok farklıdır ve henüz bu içsel olarak yeniden yapılanma sürecinde her şeyi reddetmek için tüm olanaklar öğrencinin önündedir.

Egonun değerleri bir kısıtlanmadır ve samimî bir öğrenci için şeyhi ya da kendi hayatı, eğer koşulsuz olarak kabul ederse ona manevî özgürlüğün ve yapılanmanın olanaklarını sunacaktır. Fakat bu hâlin verdiği acı ve içsel panikle birlikte, kişinin geçmişine ailevî ya da sosyal hayatına sığınma isteği duyması ve bu enkazda sabit kalmayı denemesi tehlikesi de vardır. Benlik bombardımanından sonra toplu bir güvensizlikten başka güvenilecek şey kalmaz ve ego henüz benliğin sınırsız dönencesinden korkmaktadır, sebepler dünyasının tutuculuğuna ve sınırlı değerleri olan geçmişine sıkı sıkı sarılmıştır. Bu durumda kişi, kendisini artık herhangi bir limana götüremeyecek olan geminin enkazına sığınıp, o enkaza sımsıkı sarılmayı deneyebilir; çünkü bu enkaz onu, yüzebileceğini idrak etmekten, yalnız ve korunmasız olduğunu hatırlamaktan koruyacaktır. Bu enkaz zamanla çürüdüğünde ya da uzaklara sürüklendiğinde sonuç yine aynı olacaktır fakat bu daha uzun ve daha fazla acı veren bir süreç olur, manevî hayatın kendisine ait bir devri vardır, olayları tamamen yakalayıp, sarmaladığı zamanlar vardır. Bu anlar çoğunlukla kimlik değiştirmek ve “manevîyatsız” görünmek için büyük olanaklardır. Şeyhlerin tüm bu kimlik değiştirme çeşit ve olanaklarını öğrencilerinin karşısına koyup, onları test ettikleri söylenir. Hayat hep aynı şeyi yapar. Hayatın getirdiklerini asla reddetmemek en iyisidir ve hayat çoğunlukla en zor durumlar içinde, sınırsız değerlere ait bir şeyleri saklar. Işık karanlıkta saklıdır fakat ışık kendini açığa çıkarmadan önce karanlık olduğu gibi kabul edilmiş olmalıdır. “Sûfilik neyi gerektirir?” diye Sûfi Ebu Sa’id Ebi’l Hayr’a sorulduğunda: “Aklında ne varsa onu unut, elinde her ne varsa onu ver, ecelinde her ne varsa onunla yüzleş!” cevabını vermiştir.”

Sh: 15-19

YEŞİL ADAM: HIZIR

Bütün insanların kendilerine ait arzuları, dilekleri vardır. Fakat gereksiz görünen; dahası acı verecek olan bir tecrübeye atılmak asla kolay değildir. Bundan dolayı sûfi öğrencisinin, şeyhine ve hayata kayıtsız şartsız teslim olmasına büyük önem verilir. Bu teslim oluş, kişinin görünüşe aldanmayıp olayları ve kişileri görünüşüyle değerlendirmemesi demektir. Burada Kur’an’da anlatılan Musa (aleyhisselâm) ve Hızır (aleyhisselâm) kıssasından bir alıntı yapacağız:

İki denizin birleştiği bir boğazda Hz. Musa, Allah-u Teala’nın daha önce kendisine karşılaşacaklarını bildirdiği Hızır (aleyhisselâm) ile karşılaştı.

Musa (aleyhisselâm) Hızır’a (aleyhisselâm)’a sordu: “Öğrettiğin ilimden bana da öğretmen şartıyla sana tabi olabilir miyim?”

Hızır (aleyhisselâm): “Sen bana tahammül edemezsin. Şu an sahip olduğun ‘bilginin ötesini bilmeye nasıl tahammül edebilirsin ki?” diye cevap verdi.

Musa (aleyhisselâm): “İnşaallah benim sabırlı olduğumu göreceksin, hiçbir emrine asi olmayacağım” dedi.

Hızır (aleyhisselâm)’ da: “Benimle gelmek istiyorsan, ben sana kendim isteyerek bir şeyler anlatmadıkça, bana hiç bir şey hakkında hiçbir soru sormayacaksın”dedi. Bunun üzerine ikisi yola çıktılar. Bir gemiye bindiler. Hızır (aleyhisselâm) durup dururken aniden geminin dibine bir delik açtı.

“Ne yaptın sen?” diye haykırdı Musa (aleyhisselâm). “Gemideki yolcuların boğulması için mi açtın o deliği?”

“Sana dememiş miydim?” dedi Hızır (aleyhisselâm). “Sen bana tahammül edemezsin”.

Musa (aleyhisselâm) üzülerek: “Düşüncesizliğim için beni bağışla ve bundan dolayı bana kızma” dedi. Seyahatlerine devam ettiler. Nihayet bir genç adama rastladıklarında Hızır (aleyhisselâm) onu öldürdü. Musa (aleyhisselâm) da bu olay üzerine: “Yanlış hiç bir şey yapmamış olan bir adamı öldürdün. Gerçekten sen çok kötü bir suç işledin” diye şikayette bulundu.

Hızır (aleyhisselâm) tekrar: “Sana söylememiş miydim? Sen bana tahammül edemezsin” diye cevapladı.

Musa (aleyhisselâm): “Bundan sonra sana tek bir soru daha sorarsam beni bırak. Doğrusu bunu hakettim” dedi. Bundan sonra yola devam ettiler ve nihayet bir şehre vardılar. Oranın ahâlisinden biraz yiyecek istediler; fakat ahâli onları misafir etmekten kaçındı. Şehirde yıkılmak üzere olan bir duvarın yartına geldiklerinde Hızır (aleyhisselâm), bu duvarı tamir edip düzeltti. Musa (aleyhisselâm) böyle bir duvarın tamir edilmesine de itiraz etti ve Hızır (aleyhisselâm)’a: “Eğer isteseydin bu yaptığına karşı bir ücret isterdin” dedi.

Hızır (aleyhisselâm): “Ayrılmak zorunda olduğumuz ana geldik. Fakat öncelikle sabırla izlemeye tahammül edemediğin davranışlarımın anlamlarını sana anlatacağım” diyerek anlatmaya başladı: “O gemi bir takım fakir balıkçılara aitti. Geminin dibine bir delik açtım; çünkü o geminin açılacağı denizlere hükmeden kral, sağlam olan her gemiyi zorla alıkoyuyordu.” “O genç adam bir suçlu olacak ve anne babası dahil bütün insanları kederlendirecek suçlar işleyecekti.” “Duvara gelince; duvar şehirdeki iki yetim çocuğa aitti. Onların babaları salih bir adamdı. Duvarın altında bir hazine vardı. Allah Teâlâ, bu çocukların olgunluğa erdikten sonra bu hâzineyi çıkarmalarını diledi. Yaptıklarım benim isteğime dayanan şeyler değildi. Ve işte bunlar, sabırla izlemeye tahammül edemediğin davranışlarımın gerçek sebepleridir” dedi.

Musa (aleyhisselâm) üç kez Hızır (aleyhisselâm)’m yaptığı hareketlerin dış görünüşüne bakarak, onu yargıladı. Uç defasında da sessiz kalamadı. Allah’ın bildirmesiyle olayları farklı bir açıdan gören ve ona göre davranan Hızır (aleyhisselâm)’m davranışlarını kabul edemedi. Allah’ın dilemesiyle bilgilendirdiği Hızır (aleyhisselâm) “İlâhî bilgi ile donatılan” içselliği, maneviyatı, tasavvufun anlaşılması güç yolunu temsil etmektedir. O, sûfi ermişlerin ya da velilerin ilk örneğidir. Mutlak İlah ile manevî olarak dolaysız bir paylaşımı yaşayabilen, manevî kanunlara uyan, İlâhî -gizli bir yön çizilişle ipuçlarını gören ve görünüşe aldanmayan şeyhleri temsil etmektedir.

Veliler, nehirler gibidirler. Nereye yönlendirilirlerse oraya doğru akarlar… Eğer gizli bir yönlendiriliş varsa, istenen şeyi yapmak zorundadırlar, yapmazlarsa yaptırılırlar. İlâhî yönlendirme belli bir sıraya, düzene göre yapılır. Zaman zaman ermişlerin dünyevî pencereden bakıldığında mahkûm edilebilecek, “yanlış hüküm verilecek kişiler” e dair yaptıkları bir takım yardımlar olur. Çünkü dünya görünüşle ilgilenir ve ona göre hüküm verir. Oysa çok önemli yapı taşlarından biri, insanları asla görünüşe aldanarak yargılamamaktır. Çünkü çoğu zaman gerçek göründüğünden çok farklıdır. Yaradan için iyi ya da kötü yoktur. Sadece insanların iyi ya da kötü diye ifadelendirdikleri hükümler vardır. Veli kişiler, iyiliğin ve kötülüğün ötesinde olan kişilerdir. Öte yandan da erdem yönünden çok üstün kişilerdir ve asla kötü örnek olmazlar.

Veliler soğuk bir görüntü sergileyebilirler; fakat onların davranışları benlik seviyesindedir. Onlar, fiziksel evrenimizden çok farklı bir âlemin kanunlarını izler ve egodan gelen bir özgürlük söylemiyle, iyi-kötü, gerekli -gereksiz ikilemleriyle arayış içinde bulunan kişinin gerçek özgürlüğü ile meşgul olurlar. Bu dünyanın izdüşümünde olan biten her şey Yaradan ile yaratılan ilişkisinden ibarettir. 8.yy sûfi velilerinden “Rabi’a” bunu samimî bir dille şöyle anlatır:

“Ey Allah’ım! Sana cehenneminden korktuğum için inanıyorsam, beni cennetine girmekten mahrum eyle! Lâkin, sana yalnız senin için inanıyorsam, beni sonsuz güzelliğinden mahrum eyleme!”

Dindar kişiler kötülüklerden kaçınıp, iyilikler için çabalıyor ve cennette yaptıklarının bir karşılığını umuyorken, sûfiler tam tersine, cennet ve cehennem kavramlarını bir kısıtlama olarak kabul ederler. Dahası, Irina Tweedie’nin şeyhi olan Bhai Sahib’e göre; ahiret hayatı uğruna iyi amellerde bulunmanın bir tehlikesi vardır:

“Demek istediğim şu ki; benliği daha yüksek bir seviyeye ulaştırabilecekken, koca bir yabanî ot dikmiş olabiliriz. Ve asıl olan şu ki, pratikte bu otun kökünü kurutmak imkansız olabilir.”

Bu yolun yolcusu olan kişi, sadece “bir” olana inanır ve egosunu yok etme peşindedir. Manevî olarak bir bütünleşme arayışındadır, böylece iyi ve kötü ikileminin de ötesine geçer. Aynı zamanda bu yol üzerinde olduğu müddetçe kişi, içgüdüsel olarak ahlâkî açıdan kötü olan hareketlerden kaçınıp., iyi olan hareketlere doğru eğilim gösterecektir. Kötülük, daha ağır, daha hantal bir kavramdır ve iyilikten daha yavaştır. Arayış içinde olan kimse ise bir “hızlanma” süreci içerisindedir ve gerçekte o, kötü olmaya muktedir değildir. Bu ahlâkî bir seçimle olmaz; bu İlâhîdir ve “varoluştan” kaynaklanır.

Sûfi, ne bu dünya ile, ne de öteki dünya ile, ne cennetle ve ne de cehennemle uğraşır. O, hayatın “gerçekliğine” ulaşmak için her türlü bedeli ödeyecek olan kimsedir. Bu bedel, “varılması gereken menzil” içindir ve her türlü ahlâkî inançta olduğu gibi bu yolda da “iyi ve kötü” kavramları birer sınırlamayı ifade edebilir.

Sûfilik yolunda “vazgeçiş” unsuru bile çok uzaklarda bırakılmalıdır. Bir sûfi şiiri der ki;

“Fakirlik külahının üzerinde üç şeyden vazgeçişin izi vardır: Dünyayı terk etmek, öteki dünyayı terk etmek, terk etmeyi terk etmek.”

Aklın fikir ve değerlerini kabul etmenin de ötesinde, arayış içerisindeki kimse kendisini varoluşun doğal özüne götürecek olan yol üzerinde ilerlemektedir. Aklın hükümdarlığı devredildiğinde, farklı bir varoluş mertebesi tecrübe edilir. Anlatacağımız rüya da bu farklı varoluş tasvir edilmiştir:

“Bir kitap okuyordum fakat odamın ışığı git gide azalıyordu. Işığı kitabın daha da yakınına getirdim, fakat kararma devam etti ve biraz sonra ışık tamamen söndü. Kapı açıldı ve beyaz saçlı ihtiyar bir kadın göründü. Bana gelmemi işaret etti ve ben de onu alt kata doğru takip ettim. Alt kattaki oda ışıl ışıldı ve odanın içinde büyümekte olan harika ağaçlar vardı.”

Bir kitap okumak, rüyayı gören kişinin bu dünyaya ait koşullandırılmış aklını gösterir. Bu durum, ışık tamamen sönene kadar yavaş yavaş zorlaşır. Sonra bu karanlığın boşluğu içerisinde yaşlı bir bilge kadının görünmesi, kişinin içsel doğrularını, manevî aklı simgeler. Bizler “bilinmeyen” noktasına, boş bir karanlığa ulaşmakla yükümlüyüzdür. Derin bilgilerimizi anlamadan önce, bizi ulaşılacak yere asla ulaştırmayacak olan dış dünyanın bilgeliğini terk etmemiz gerekir. Kendi özümüze geri dönmek için önce elimizdeki kitabı bir kenara bırakmalıyızdır.

Bu rüyanın da dokunaklı bir şekilde tasvir ettiği gibi, bu yolun yolcusu olan kişi aktif olarak hiçbir şeyden vazgeçmez, aksine vazgeçirilir, uzaklaştırılır. Işık, bilinçli davranışlara işaret etmektedir. İhtiyar kadının izlediği yol, dış dünyaya ait bilgeliği yavaş yavaş karartmış ve sonunda söndürmüştür. Yaşlı bilge kadın, rüya sahibini, hem içindeki en derin bilgeliğe ve ‘hem de onu bilgeliğe götürecek olan yola rehberdir. Rüyayı gören kişiye işaret ederek onu alt kata çağırması, onu dış dünyaya ait akıldan uzaklaştırıp, kişinin aslındaki benliğe götürmesini temsil etmektedir. Hayat ağacı ise, kişinin manevî olarak en derinlere açılışıdır.

Rüyalar sık sık kendi içlerinde, aynı şeyi anlatan yapıları farklı perspektiflerden tanımlayarak birbirlerini genişletirler. Ruh, mantıklı ve rasyonel bir boyut değildir. Sabit olmayarak hareket eder, açıklaması ve anlamları bir sürü farklı koşul ve manzaraları genelde en iyi şekilde taşıyan, ilişkiler arası bir oyundur. Bir önceki rüyada, rüyayı gören kişinin karşılaştığı ağaç figürü ile aynı olan fakat bu defa bir aşk ilişkisini simgeleyen farklı bir rüyaya göz atalım:

“Bir ailenin yanında kalan İrlandalı bir kızdım ve onların oğullarına âşıktım. Onu görmek için bir odanın kapısını açtım ve daha önce hiç karşılaşmadığım bir şeyle karşılaştım: âşık olduğum kişinin bir de ikizi vardı. Onlar yataklarında yatıyorlardı; ben de onları arkalarındaki pencereden gözlüyordum. Orada parlak yeşil, çok yakışıklı bir adam vardı. Ya adam bir ağaçtı ya da ağaç bir adamdı; parmaklarından dallar çıkıyordu.”

Rüya sahibinin, âşık olduğu kişiye bakarken onun -daha önce varlığından hiç haberdar olmadığıbir ikizinin olduğunu fark etmesi… Rüya da “ikiz” görmek eski gelenekteki “göksel ruhanîyet” ile tabir olunur. Her birimizin ışıklar dünyasında yaşayan bir ikizi vardır. Duyusal olarak gözle görülmez ve öldüğümüzde gene bizimle olacak olan da o dur. “Maniheizm”in kurucusu olan Mani’nin ölüm anında şu sözleri söylediği bilinir: “Işıktan gözlerimle öteki ‘beni’ seyrediyorum.” Sûfi geleneğinde bu “ikiz”, bizi Yaradan’ın gözleriyle, maddî olarak değil manevî olarak gören, bizlerin “semadaki ikizidir”.(Şâhid fi’s-semâ)

Kişi sadece ruhunun gelişimi ile ilgilenir ve bu gelişim kendini, yaşamın manevî yönlendirmelerinin önemli anlarında gösterir. (Manevî olarak itici bir kuvvet ortaya koyabilirler.) Bir rüya da dış dünyaya ait bir uyarıcı da sanki içsel bir kışkırtıcıdır. Bu genellikle böylesi bir uyaranın algılanmasından sonra ortaya çıkar. (İsa (aleyhisselâm)’ın Emmaus yolu üzerinde iki havarisine görünmesi gibi…) Sûfi için, kendisine genellikle sıradan biri gibi görünen Hızır, içsel bir rehber gibidir. Kişi sadece onunla gittiği zaman onun üstün doğası görünür olur. Bu yolun yolcusu “ölmeden önce ölmeyi” şiddetle arzular ve semadaki şahidi ile daha dünyada yaşarken bütünleşmek için uğraşır. Bu yolun izlenmesi ile iki dünya arasında manevî enerjinin maddî dünya düzeyinde görünmesini sağlayan bir link oluşturulabilir. Irina Tweedie bu yapıyı şöyle açıklıyor:

“Bu, zihinde oluşmalıdır; havarinin işlevi, güç merkezi olarak çekici gelen, benzer fikirler içeren ve bu benzer fikirlere bağlı olarak düşünülen fiziksel dünyaya bağlı olarak bazı özel enerjilere konsantre olmaktır. Bu enerjiler, tek başlarına yaşamak için gücü olmayanlar üzerinde ya da insan bilinci üzerinde kat’i derecede güçlü bir etki yaparlar.”

Fiziksel dünya, gücün merkezi olarak çekici gelebilir, kendi içerisinde birbirine benzer yapılarla günlük hayatı oluşturur. Bu, bazılarına yaşamak için yeterli gücü sağlamaz fakat insanların bilinçleri içinde kâfi derecede bir etki yapar. Havarinin işlevi, fiziksel dünya üzerindeki bazı özel enerji akımlarına konsantre olmakta yatar ve bu işlev önce zihinde doğmalıdır.

O semavî ikizin etkisi yüzünden, arayış içindeki kişinin; diğer insanların da kendi içsel dünyalarında görüp algılayabileceği ve kendi öz benliklerine bu şekilde daha yakın olabilecekleri bir “ışık merkezi” hâline gelmesi istenir.

Rüyaya geri dönecek olursak; rüya sahibi, âşık olduğu kişiyi ararken onun daha önce hiç bilmediği bir ikizi olduğunu fark etmişti. Sonra da pencereden çok yakışıklı ve parlak yeşil ağaçtan bir adam ya da adamdan bir ağaç görmüştü. Bu doğal varlık onun kendisiydi. Meister Eckhart’ın deyişiyle: “Saf olan varlık her zaman Tanrı’dır ve kendisinin ebediliği bakidir.” Bu yeşil adam onun rüya sahibinin öz, manevî dünyasında görünen semavî ikiziydi.

Hızır (aleyhisselâm)’m (yeşil adam) şahsiyeti, manevî özümüzü temsil etmektedir. Daha önce anlatmış olduğumuz rüyalardan birinde geçen ihtiyar kadın gibi bir bilgedir ve bizlere rehberlik yaparak şu sırrı açıklar:

“Ben üstün gerçekliği çok yakma getiren narin, ince bir ipliğim. Geniş varoluş çizgisindeki insanoğlunun sırrıyım. Görünmez olan Tanrı’nın objesi olan Mürşit’im. Asıl olan kutsal varlığım ve insanlık doğasının koruyucusuyum.” “Yeşil, özün, doğanın ve Tanrı’yı anlamanın rengidir. Sinai tasavvufunun en üst mertebesinde bulunan Emerald Kayası, sürgündeki kişinin en son eve dönüşe çağırılmadan önce, kendi benliğinde tırmanması gereken bir dağdır.”

Kendimi sana karşı kötü gösterecek olan birçok olasılığı düşünüyorum. Meselâ yaşam sana sun’î davranışlarda bulunman için izin verseydi buna dayanamazdın. Çünkü ben doğal bir varlığım. Kesinleştirip, berraklaştırmış olduğum birçok tavrımla ben, bir maya gibi özü teşkil ederim.

İnsanların bana bilinçsizce sun’î davranışlarla karşılık verip, sun’î hisler duyması bir tehlikedir. Benimle ilgili olan her şey onları kızdırır: Konuşma tarzım, gülme tarzım vs. Çünkü bu tavırlarımda İlâhî sevgiliden gelen bir armağan olan doğallığı hissederler.

Sh:19-27

ALLAH ÂŞIKLARI

 

Âşıklar tarikatı; diğer tüm tarikatlardan ayrıdır Çünkü Onların kendilerine özgü bir imanları ve itikatları vardır.
( Rumi, Miriam ve Jose Arguelles’in The Teminine kitabından alınmıştır

Sufiler; Allah aşkı uğruna divâne olmuş kimselerdir, çünkü Allah’ın kendisinin aşkına yanmış bu kişilere özel bir yakınlığı vardır, insanoğlunu en çok seveni çılgınca sevmekten, İlâhî sevgilinin kollarında kaybolurcasına yaşanan çok derin bir aşktan ve kelimelerle ifadesi çok zor bir sırdan söz ediyoruz. Aşk, akılla asla anlaşılamayandır. Bu aşk kapısından girmek isteyenler de, kendilerini bu haneye dâhil eden İlâhî sırları ne kendilerine ne de başkalarına açıklamamayı kabul etmek zorundadırlar. Kalbin içeriği, akıl ile idrak edilemeyecek bir hukuka sahiptir, bu yüzden bu yolun yolcusu olmak isteyen kişi daha en başta aklın her şeye yetmeyeceğini, aksine bu ruhanî yolculukta rasyonel düşünmenin kolaylaştırıcı olmaktan çok zorlaştırıcı olacağını bilmelidir. Attar, bu konuda şöyle der: “Aşk geldiğinde ‘sebepler’ yok olur. ‘Sebep’ aşkın deliliği içerisinde varlığını sürdüremez, kaldı ki; aşkın, insanoğlunun ‘niçin’leri için yapabileceği hiç bir şey yoktur.”

Aklın düşünme metodu bizim dış dünyaya ait olan yaşantımız için geliştirilmiştir. Araba kullanmayı öğrenmek ya da alışveriş listesini oluşturmak için de gerçekten büyük önem taşır. Lâkin, maneviyat penceresinden baktığımızda akıl, ‘sınırlanma’ demektir. “Benliğin katili” olarak bilinir ve “arayan kişi” ile “gerçek benlik” arasında durur. Bu “akü” engelinin varlığını devam ettirmesi, ruhanîyetimizi sağırlaştıran boş bir lakırdıdır. Akıl, fizikî dünyaya ait bir ikilemedir. Karşılaştırmalara dayanarak sonuçlara varır. Aklın işleyişine bakarsanız, onun daima karşılaştırmalar yaptığını görürsünüz (Bugün hava dünden daha sıcak ama her zamankinden daha rüzgârlı…). Akıl, her zaman zıtlıkları yakalar. Prens Hamlet der ki: “İyi ya da kötü yoktur. İyiyi iyi, kötüyü kötü yapan düşüncedir”. Manevî gerçeklik ise, zıtlıkların mevcudiyetinden fazlasını kuşatır. İkiliklerin tersine tekliği tecrübe eder. Gerçek doğru akılda değil kalptedir ve arayış yolcusu aklın ötesindeki, paradokslarla açıklanabilen bir dünyaya atılmıştır. Akıl, rasyonel olarak düşünüp, farklı kademeye ait bir gerçekliği tecrübe ederek özümsemeye çalışırken kendisini tam da bir karmaşanın ortasında bulur.

Bir Arap ilk kez İran’a gittiğinde bu ülkenin gelenekleri karşısında şaşkınlığa uğramıştı. Bir gün, tesadüfen bir grup dervişin, tek kelime konuşmayan bir avuç adamın oturduğu bir eve yolu düştü. Bu dervişler hiç evlenmemişlerdi ve bir gümüş sikkesi kadar dahi değerli bir eşyaları yoktu. Buna karşın tertemiz, kirlenmemiş kalpleri vardı. Her birinin elinde, oturmadan önce dikkatle doldurdukları, çamurlu şarapla dolu küçük bir şişe vardı. Arap, bu adamlara karşı içinde bir yakınlık hissetti ve bir an için durdu işte, o an aklı ve kalbi kendisinden ayrıldı. Dervişler: “Hiçliğin adamı, gel bize katıl” dediler. O da ne olduğunu bilmediği bir istek ve arzuyla onlara katıldı. Dervişler, ona daha ilk yudumda kendinden geçtiği bir şarap ikram ettiler ve Arap öyle sarhoş oldu ki takatsiz ve kuvvetsiz kaldı. Dervişlerden biri onun altınlarını, gümüşlerini ve değerli eşyalarını aldı. Sonra Arap’a daha fazla şarap verdiler ve onu evden çıkardılar. Arap, tek gözlü ve fakir olarak, hâli değişmiş, dudakları kurumuş bir hâlde ülkesine döndü. Memleketine ulaştığında dostları ona: “Neyin var senin böyle, paralarına ve değerli eşyalarına ne oldu, uyurken mi çaldırdın onları yoksa İran’da başına kötü şeyler mi geldi?” diye sordular ve neler olduğunu anlatmasını, belki kendisine yardım edebileceklerini söylediler. Arap: “Sokakta dolaşıyordum ve o ara dervişlerden oluşan bir grup gördüm. Şimdi hiçbir şeyim yok ve parça parça olmuş gibiyim. Bundan başka bir şey bilmiyorum.”dedi. Dostları bu dervişlerin ona ne yaptığını sordular. Arap: “Bana sadece basitçe ‘gel, bize katıl dediler’ dedi. Arap bu olaydan sonra hep bir çocuk gibi şaşkın yaşadı, tek bir ‘gel, bize katıl’ cümlesi yüzünden başına gelenler yüzünden hayretler içerisinde kaldı.

Sh: 13-15

SEVGİLİNİN HEDİYESİ

Sûfilerin diğer insanlardan daha çok sevip, daha çok nefret ettikleri söylenir. Aşk, kainattaki hem yaratıcı ve hem de yıkıcı olan en doğal güçtür. O, benliği ortaya çıkarmak için dış dünyaya ait olan aklın ve mantığın düzenini parçalar. Aşk, maceranın hem sonu ve hem de başıdır. O, Tanrı’nın bir armağanıdır. Güzelliğin ve samimiyetin sahibinden gelen bir armağan… Şimdi anlatacağımız rüya da işe bu armağanı anlatmaktadır:

“Bana bir kutu içinde bir armağan verildi. Kutunun kapağını açtığımda içinin kırmızı ipekle kaplanmış olduğunu gördüm. Kutunun içinde ise tek bir saç teli duruyordu.”

Sevgililer arasında, sevilenin sevene saçından bir bukle hediye etmesi gibi bir gelenek vardır ve seven için bundan daha j değerli bir hediye yoktur. Victorion zamanında bu bir bukle saç, kalp şeklinde bir madalyon ya da bir yüzük içinde saklanırdı. Bu eski adetten, Attar’a ait . 12. yy. şiirlerinden birinde bahsediliyor ki bu şiirde sevilen olarak zikr olunan Allah-u Teâla’dır:

“Saçının buklelerinden bir tele sahip olabilseydim
Ona kalbimin en kıymetlisi,

Ruhumun gıdasını olan aşk gibi değer verirdim.”

Seven ile sevilen arasındaki ilişki sûfi yolunun özünü oluşturur. Bhai Sahib’den aktarıldığı gibi “Koca bir kainatta sırf bu ikisi; seven ve sevilen vardır.” Sûfilik yolunun başlarında “sevilen” (Tanrı) gerçeklikten farklı bir fikir, bir soyutlama olarak görülebilir. Kalbin sessiz, içten dönüşümleri içinde kalp öncelikle sevdiğimiz birinin aşkıyla doldurulur. Mümkünse bu şahsiyet Tanrı olur. Fakat çoğunlukla bu aşkın beşerî bir aşk olması durumu kolaylaştırıcı bir etkendir. Sonradan “sevilen” bir insanoğlunun olamayacağı kadar şefkatli ve yakın içsel bir gerçekliğe dönüştürülür.

Kişinin Tanrı ile arasındaki uzaklık “sonsuz yakınlık” olarak tanımlanır. Peygamber’in sözleriyle “O, bize şah damarımızdan daha yakındır”. Bize kalbimizin içinden seslenir. Bizi ondan uzakta tutan sadece mantığımız ve egomuzdur. Kul-Yaradan ilişkisi çok yakın bir ilişkidir, çünkü manevîdir. “Hiç kimse size benden daha yakın değildir.” Bizi kendi varlığımız içinde hep daha derinlere götürür. Bu yüzden çok özeldir, paylaşılmazdır. Bu ilişki, özün özüdür. Krishna 16.000 süt sağan kızla dans ederken, bu kızların hepsi de Krishna’nın sadece kendisi ile dansettiğini düşünmüşlerdi. Bunun anlamı onun, Yaradan’ın hepimizi tek tek ve benzersiz yaratmasıdır. Bu yüzden bizim onunla olan ilişkimiz her birimiz için farklı ve kişisel olacaktır.

Bu ilişki, kendi kişisel benliğimizi Yaradan’a tekrar vermemizdir. O, dua eden kişinin en derin hisleriyle dua etmesini ister: “Her varlığın kendisine has bir dua ve ibadet etme tarzı vardır”. Arayış yoluna düşen her yolcu için maneviyat yolu farklı olacaktır; çünkü herkes birbirinden farklıdır. Aşk ışınları sonunda kaynağına döner ve her kişi kendi öz benliğine döndüğünde, kendi kalbi haccını gerçekleştirmiş olur. Yaratıcı hepimizi kendi kişisel benliğimiz ile sever. Farklı olduğumuz gerçeğini sever; çünkü bizleri öz benliğimizle farklı yaratan odur.

Bu aşk ilişkisi içinde karşılaştırmalar ya da rekabet bulunmaz. Herkes, onu sevmek ve onunla bütünleşmek için kendine has bir yol bulmakla yükümlüdür. Bu aşk o kadar içseldir ki kendi aşkımızı sadece onunla paylaşabiliriz; diğer âşıklarla değil. Bu hâliyle ona dair bir aşk, ondan başkasına karşı duyulan aşktan daha kolaydır. Biliriz ki, O asla bize ihanet etmez, beşerî aşkta çıplak olabildiğimiz gibi ona karşı da çıplak olabilmemiz gerekir. Elbiselerimiz bizi ondan, en derin benliğimizden ayıran bir perdedir. Çıplak olduğumuzda bize daha şefkatli dokunabilir ve daha yakın olabilir. “Öyle bir an gelir ki; kişi  saat daha fazla aşkı yaşayabilmek için, bir günün  saat değil  saat olmasını ister…”

Sh:27-29

ŞEYH İLE OLAN İLİŞKİ

Dünya güzelliklerle doluydu, ta ki sakallı, yaşlı bir adam gelip kalbime yerleşene ve kalbimi özlemle tutuşturup, onu aşka gebe bırakana dek…

Şimdi çevremdeki güzelliklere nasıl bakar ve onları nasıl görebilirim?

Ya onlar sevgilimin yüzünü gizlerse?

İran şarkısı

YÜZÜNÜZ VE İSMİNİZ OLMADAN

Bir keresinde, Georgia’da bir Jung yanlısı konferansa katıldılğında üstadımın iki video röportajını sunmuştum. Altı yaşında bir kız çocuğu da annesiyle birlikte bunları izliyordu. İlk video gösterildiğinde, küçük kız birkaç dakika ekrandaki ihtiyar kadına baktı ve sonra derin bir meditasyon aşamasına girdi, film bitene kadar bu şekilde uykulu gibi kaldı. Fakat birkaç gün sonra ikinci video gösterildiğinde küçük kız oldukça kendindeydi ve röportaj bittikten sonra sordu: “Konuşmanın ötesinde ne yapıyor?” “İnsanların kalplerine nüfuz ediyor” diye cevapladım.

Irina Tweedie, üstadı Bhai Sahib ile karşılaşmadan önce bir Fransız olan Lilian’ı ziyaret etmişti. Bu kadın Bhai Sahib’in müritlerinden biriydi. Irina o gece Lilian ile kaldı ve gecenin sabahında Bhai Sahib’den bir mektup geldi. ( gün önce postalanmıştı.) Bu mektupta şöyle yazıyordu: ” Yanında Rus bir kadın var ya, işte onun kalbinin kalbinde ben varım”.

“Kalbin kalbi” benlik merkezidir. “Fiziksel olarak bedenin sağ tarafındadır”. Şeyh; “kalplerin kalbindedir”, çünkü kişinin şeyhiyle ilişkisi benlik mertebesinde var olur. Bir dostumuz bir sabah uyandı ve şeyhinin kalbinin içinde olduğunu, öyle yakın ve öyle samimî olduğunu gördü. Ve aynı gün öğleden sonra grup toplantısına gittiğinde oturup insanlarla konuşan şeyhini görünce bütünüyle altüst oldu. Bu kalbinin derinlerinde olan kişi miydi? Şeyh, insanların en önünde oturuyordu ve birçok yönden aralarında uzun bir mesafe vardı, ulaşılması güçtü. Dostumuz şeyhiyle konuşmakta ve ona kendisini anlatmakta çok zorlanıyordu, oysa kalbinde ona öylesine yakındı ki…

Şeyh ile olan ilişki ego bilincinde yer almaz, o benliğin iç gezegenlerine aittir. Bu ilişki çok karışık olabilir; çünkü o her günkü uyanıklığındaki bilincimizden tamamen farklı bir boyuta aittir. Benlik mertebesinde ikilik yoktur. Şeyh ve talebesi birdir ve aynı zamanda da bireyseldirler. Bireyselliğin yitirilmediği fakat onun özüne sahip olunan bir -bir oluş-, kaynaşma vardır. Tek olan ve yalnız olan Ait Olunan, benliğin kutsal bireyselliği içindedir. Bu mertebede tümüyle yalnızızdır aynı zamanda da bütünüyle evrenle birizdir.

Şeyh ile olan ilişkideki samimiyet, ruhların birleşmesindeki içsel tecrübeyi yansıtır. Bu birlik, benlik seviyesindedir ve cinsel bir birliktelikten çok daha yakındır; çünkü ayrılık yoktur ve kişilik mertebesinin de çok ötesindeyizdir. Bu kişisel olmayan bir ilişkidir. Ego bilinci seviyesinde, kendi kişiliğimiz ile bağlantı

kurarız. Dahası her yakınlık ve samimiyet bir kişilik boyutuna sahiptir. Şeyh ile olan içsel ilişkinin yakınlığı bizlerin uyanık bilinçlerine yansıtılmıştır. Arayış yolundaki her kişi “ruhsal yakınlığı” hisseder ve bunu ego bilincinin “normal” seyrine, kişisel boyutuna getirmeye çalışır. Çünkü bu ilişki egoya ait değildir, buna uyabilecek bir gidişatta tanınabilir hiçbir şey yoktur. Dahası arayış içindeki kişi kendisini karmaşa içinde bulur.

Şeyh ile olan ilişki kalpten kalbe, ruhtan ruha bir yoldur. Bu ilişkinin en temel parçası aslında bir öğreticinin olmamasıdır. Üstad boşluktur ve bu şekilde ötelerdeki Kesin Boşluk’un tecrübe edilmesi sağlanır. Şeyh ile kişilik boyutunda hiçbir ilişki yoktur. Çünkü üstad, boşluk olan kişidir: “Hiçbir özelliği olmayan, şekilsiz” kişidir. Çünkü üstad yoktur, tarihe karışmıştır. Benlikten bağımsızdır. O, seven kişinin Ait Olduğu ile buluşması için yer açan bir boşluktur.

Üstad ya da şeyh esastır. Bilinmeyen bir bölgeden geçerken bile bir rehbere ihtiyaç duyan bizler, bilinmez iç dünyamız için buna ne kadar çok ihtiyaç duyarız? Rumi’nin deyişiyle: “Bir rehber seç. Bu yol rehbersiz, sıkıntıdan başka bir şey değildir; gözyaşı ve tehlike sunar. Bir refakatçi olmadan gitmekte olduğunuz yolu bile kaybedebilirsiniz. Bu yolda yalnız seyahat etmeyiniz.” Üstad (şeyh), arayış içindeki kişinin içsel varlığına seslenir, kalbin saklı cevherlerini uyandırır ve şöyle der: “Evet, bu yolculuğu yapabilirsin. Bu imkansız bir rüya değil, bir gerçektir. Ben bunu tattım, biliyorum.” Şeyhin varlığı, arayışçının kalbine direkt olarak kendi deneyimlerini sunar ve arayışçının kalbi de buna cevap verir. Talebenin kalbi, içten içe hep kendisine anlatılmasını ister. Bunu anlamak oldukça zordur. Şeyh, talebeye kişisel sesiyle değil, köklü manevî geleneğin, bu yoldan daha önce geçmiş olanların şarkısıyla seslenir. Sûfi Şeyh, neslin, menşein İnsanî temsilcisidir. Her birinin birbirine geçmiş olduğu zincirin halkasıdır. Nakşibendî zincirinin rengi altın sarısıdır. O altın bir yoldur, altının pırıltılı enerjisi, mürşidi birçok büyük şeyhe bağlar ve bu yüksek şahsivetler de bizimle ilgilenmeye başlarlar. Menzile götürecek olan bu yalnızlık ve harap olma yolunda bize yardım ederler.

Halkanın yaşayan temsilcisi olarak şeyh, çoğu zaman müridinin fiziksel ilgi odağı olarak görünür. Önder, talebenin isteğini ve amacını kontrol eder ve kalbinin en derin arzularını bilir. Talebesini cesaretlendirir, arzularının güçlenmesini sağlar ve aklını karıştırır. Bir keresinde bir kadın üstadına şöyle demişti: “Ben bu korkunç hasreti yaşıyorum ve sana bunu azaltman umuduyla geldim”. Üstadı bir şey dememiş, sadece kendi kendine gülümsemişti; çünkü bu kadının arzusunun kendisine her gelişinde daha da artacağını biliyordu. Üstadın yapması gereken kalpte yanan arzuyu kuvvetlendirmek ve arayışçının ilgisini bu yönde sabit tutmaktır.

Üstad, ilgi odağıdır; çünkü boşluktan ibarettir. Talebeyi çağıran üstad değil, ona işaret eden boşluktur. Bu akıl için anlaşılmaz bir şeydir ve çok rahatsız edicidir. Talebe için en önemli kişi gerçekten önemlidir; çünkü orada hiç kimse yoktur. Sûfi geleneğinde şeyh “yüzü ve ismi olmayan”dır. Bu öğreten kişinin önemli olmadığı bir öğretimdir. Bu kelimelerle ifade edilemeyen, fakat öğretmenin de esas olduğu bir öğretimdir. Öğretmenin özü, talebenin özüne seslenir ve onunla çok derin mevzuları, kalbin gizemlerini, ruhun zehirlenişini konuşur.

Bir keresinde bir rüya görmüştüm; bu rüyada: “Önderime sahip olabilmemin tek yolu onun ekmek ve şarap dolu bir sepete dönüştüğü andır,” dedim. Eğer şeyh, bu yolun hakikatlerini açığa vursaydı, onun kişiliğine değil, sadece manevî olarak gereksinim duyulan gıdalara ihtiyaç duyardık. Şeyhe olan bağlılığımız aslında sahip olduğumuz tek limittir. Eğer bir şey isimlendiriliyorsa o sınırlandırılmış demektir. Bu yüzden, müridin şeyhinin ismini zikretmemesi eski bir gelenektir. Alex adlı bir dostumuz rüyasında; bir barın arkasında duran Hintli bir adama götürülmüş ve o adamla tanıştırılmıştı. (Bu Alex’tir ve bu da Beydir) Fakat parmaklığın ardındaki adamın yüzü yoktu. Alex uyandığında, çok şaşkın bir haldeydi çünkü o adamın ne bir yüzü vardı ne de bir ismi… Bar ya da meyhane “Tanrı ile bir oluşu algılamış, mükemmel bir sûfinin kalbini” temsil eder. Meyhane aynı zamanda “şeyhin evidir”. Sakîlik, şeyhlik eğitimidir, çünkü şeyh rüya sahibine manevî zehir verebilecek olandır:

“Sarhoş ol ve savrul İlâhî aşk şarabıyla

Bu kutsal mey mahmurluk vermez.”

Sh: 147-151

NE DOĞULU NE DE BATILI

Şeyh, öteler için görülebilir bir bağdır, maneviyat otoritesini taşıyandır ve bu yolun canlı bir örneğidir. Bir dost grubumuza ilk katıldıktan sonra bir rüya görmüştü. Bu rüyada gösterilen şeyh, daha gizli daha derin bir sır anlatılıyordu:

“İçinde insanların oturduğu bir odaya girdim. Odadaki iki adamdan birinin daha otoriter bir görüntüsü vardı. Bu adam beyaz saçlı ve beyaz sakallıydı, adam ya beyazdı ya da nurdan öyle görünüyordu. Diğer adamdan daha gençti. Ne doğulu ve ne de batılıydı. Bu iki adam arasında biraz boşluk vardı ve odada oturan diğer insanların hepsi bu boşluğa bakıyorlardı.”

Bu rüyada asıl şeyh, var olmayan yaşlı bir kadındı. Odada oturan tüm insanlar boşluğa bakmaktaydılar. Rüya sahibinin bilinçaltı, kavranması çok zor olan bu gerçeği anlamıştı: şeyh sadece bir boşluktu. Bu rüya ile bilinçaltı bunu bilince anlatmaya çalışıyordu. Bu ona manevî bir açılım sağlamıştı. Bu kişi bir daha şeyhinin dış görüntüsüne bağlanmadı. Rüyanın bir boşluğun iki yanında oturan adamlarla ifade etmek istediği; direkt Kur’an’da yazılı olan bir bölüme işaret ediyordu. Rüya sahibi her ne kadar Hintli bir ailenin çocuğu da olsa bilinçli bir şekilde Kur’an bilgisine sahip değildi. Adamlardan birinin rengi ya beyazdı ya da ışıktan öyle görünüyordu ve diğeri de “ne doğulu ne de batılıydı”. Kur’an’ın . suresinin . ayetinde ise şöyle geçmektedir:

“Allah; gökyüzünün ve yeryüzünün nurudur. Onun nuru bir oyuk içindeki bir lamba ve o lambada bir kristalin içinde yanan göz alıcı bir yıldız ışığı gibidir. O kandil, mübarek bir zeytin ağacıyla tutuşturulmuştur ki o zeytin ne şarkîdir ve ne de gâybî. Onun yağı hemen hemen ateş dokunmasa bile ışık verir. Nur üstüne nur! Allah kimi isterse onu nuruna eriştirir.”

Kur’an’ın tüm ayetleri gibi bu ayet de farklı şekillerde yorumlanabilir. Fakat rüya ile olan ilişkisine bakıldığında, kişinin şeyhi ile olan ilişkisinin gizemine işaret etmektedir. Çünkü Allah’ın nuru şeyhin nuru ile yansır ve kalplerimize ulaşarak oradan bizi kendi ışığına çağırır. Aslında var olan tek ışık: “Yeryüzünün ve gökyüzünün nurudur.” Onun nuru kalplerimizdeki oyuklarda gizli olduğundan, çağrılmayı, uyandırılmayı bekler. Şeyh ise içinde Allah’ın nurunun parladığı kişidir; çünkü onda egonun gizlenmek için kullanacağı bir maske yoktur. Şeyhin nuru, talebesinin nuruna ulaştığında, talebenin nuru daha da parlak yanmaya başlar: “Işık ışığa doğru yükselir ve ışık ışığa doğru alçalır ve o, nur üstüne nurdur”.

Onun nuru olmadan kendi nurumuzu göremeyiz. İlâhîlerde yazıldığı gibi; “Senin nurunda nuru görebileceğiz”. Bu Tanrı’nın lütfü iledir, o bizler kendi nurumuzu görebilelim diye kendi nurunu gösterir. “Allah kimi isterse onu nuruna eriştirir.” Şeyh; Tanrı ile bir olandır, onun temsilcisidir ve bunu onun için yine onun izniyle yapar. Bu nurun maddesi ise aşktır. Şeyh, kalplerimizdeki aşkı uyandırır, kalplerimize seslenir ve kalplerimizdeki yanıtların içinde gizli olan hasrete ulaşır. Kalplerimiz hasretle daha da yandıkça, Tanrı’nın kalbi de âşık için öyle yanar:

“Kalp, kral için her iç çektiğinde, kral da kalp için iç çeker ve onlar böylece buluşmuş olurlar. Senden bir ışık yükseldiğinde, diğer bir ışık da sana doğru iner. Ve senden bir ateş yükseldiğinde de seni karşılayacak olan ateş sana doğru alçalır.”

Şeyh, tatlılıkla, usulca eser kalpteki kıvılcımın üzerine, ta ki bu kıvılcım mürşidi de yakan bir ateş hâline gelinceye dek… Çünkü başlangıçta bu ateş dünyevî meşgalelerle kolayca sönebilmektedir, şeyhin görevi ise bu ateşi yanar hâlde tutmaktır. Fakat, egonun yeterli bir kısmı yanıp, artık direncinin kalmadığı an; bu kıvılcımları hiçbir şeyin söndürmeye gücü yetmez. Sonra süreç işlemeye başlar, artık geriye dönüş yoktur. Kıvılcımlar rüzgâra ihtiyaç duymazlar; çünkü maneviyat yakıcı bir tutku hâline gelmiştir. Arayış içindeki kişi artık tamamen Tanrı’nın ellerindedir. İşte gizemli geçidin sırrı (seyrin sırrı) budur. “Yeryüzündeki nurun özü senin için can atar, senin nurunla etkileşime geçer ve senin nuruna doğru alçalır.” Sonunda müridin nuru ile Tanrı’nın nuru kaynaşır ve tek bir nur hâline gelir. Şeyh ile olan ilişkinin ikiliği de böylece sona erer. Mürit, şeyhi ile bütünleşir ve kalpleri birlikte erir. Müridin üst benliği şeyhinin benliği ile birleştiğinde artık eğitimin sonu gelmiş olur.

Sh: 151-153

ŞEYHE TESLİMİYET

Tasavvuf yoluna düşmüş kişi, Allah ile birliği yakalamış olan şeyhi ile birliği yakalamak için sürekli bir içe çekiliş hâlini arar (Fena fiş-Şeyh). Şeyhinden sonra bir insan olarak değil, bir öz olarak peygamberi ile kaynaşır (Fena fil-resul) ve en sonunda Allah’a ulaşır (Fena fillah). Tüm bu süreç bir ömürdür. İlk basamak olan şeyh ile kaynaşma ise en zor olandır: “Şeyhinle bir olabildiğin andan itibaren gerisi için çaba göstermene gerek yoktur.” Şeyhle bir olmadan önce ise büyük bir çaba gereklidir. Çünkü bunu başarmak için şeyhin tüm isteklerine teslimiyet gerekir. Bu Allah’ın isteklerine tam bir teslimiyetle teslim olmanın ilk basamağıdır. Teslimiyet, teslim olana kadar en zor şey olmasına rağmen, teslim olduktan sonra da en kolay şeydir. Çünkü ego benlikten önce kendinden vazgeçmek zorundadır. Bir kalpte ikisi bir arada yaşayamaz, ya ego ya da benlik kalmalıdır. Ego bir kez teslimiyeti öğrenirse artık teslimiyet, yönetimi ele alır. “İlâhî şeyler için nasıl bir çaba gerekebilir ki?” maneviyat için en büyük engel olan şeyin üstesinden, Allah ile bir olmuş şeyhin isteklerine razı olunarak gelinir.

Sûfi olmak için tüm endişelerden vazgeçmek gerekir; çünkü endişelenmemiz gereken kendimizden daha kötü bir şey yoktur. Kendinle meşgul olduğun zaman, Yaradan’dan ayrılırsın. Allah’a giden yol tek basamaktır; o da kendinden vazgeçmektir.”

Bir dostumuz şeyhi ile karşılaştıktan hemen sonra bu teslimiyet noktasının vurgulandığı bir rüya görmüştü:

“Evin dışına çıktım ve caddede şeyhimle karşılaştım. Parmağıyla beni işaret ederek kısık bir sesle: “Artık seni kontrol eden sen değilsin, benim.” dedi.”

Teslim olmak, çok rahatsız edici bir süreçtir çünkü egonun kıymetli özerkliğinden vazgeçmesini gerektirir. Bu ölümdür ve aynen fizikî ölüm gibi refakatinde ötelerin bilinmezliğine dair derin bir korku getirir. Fakat bu iki çeşit ölümden birine karşı geliştirilen korkusuzluk, diğerinden de korkmamamıza yardımcı olur. Bu yüzden de, Allah’a teslim olmuş bir şeyhe teslim olmak, teslim oluşu mürit için daha kolay bir hâle getirir. Şeyhin varlığı içsel güvenliği sağlar fakat bu ancak nihaî bir teslimiyetle mümkündür. Bu yolla şeyh, müridini bu dönüşüm süreci boyunca gizliden gizliye destekler.

Teslimiyet, özde o dıştaki şeyhe karşı değildir. Her insan gibi şeyhin de hataları vardır; fakat Tanrı’nın nuru şeyhtedir ve bu nur müridin kalbinde saklı olan nur ile aynı nurdur. Şeyhteki nura teslim olarak mürit; kalplerimiz içindeki üst benliğin nuruna da teslim olmuş olur. Çünkü yolun başlangıcında müridin nuru, direkt algılanamayacak kadar gizlidir ve ancak şeyhinin kalbindeki aynaya yansımasıyla kolayca görülebilir.

Şeyhe teslimiyetin amacı, kişinin kendi nuruna teslim olmasıdır bu yüzden benliğinden bağımsız (egosu Allah’a teslim olmuş) olan, “var olmayan” ve yoldan çıkmaksızın müridin Üst benliğine ayna olacak bir şeyh bulmak çok önemlidir. Hintli büyüklerden Anandamayi Ma, guru gibi bir önder bulmanın ne kadar önemli olduğunu şöyle anlatır:

“Gerçek bir guru bulmak lütuftur. Kişi onun tavsiyelerini koşulsuz yerine getirmelidir. Gurunun söylediklerini hürmetle uygularken, onu mutlu ederken onun kişiliğine bağlanmamalıdır. Hakiki bir guruda; olması gerektiği gibi kendisinin sadece bir vesile olduğunu vurgulayacak ve kişiliğine gösterilen büyük saygıyı desteklemeyecektir. Hâlen ego bilinciyle hareket eden ve kişiliğine rağbet edilmesine izin veren guru gerçek bir guru değildir.”

Hakikatten uzak bir guru bulma tehlikesi, İlâhî bir kuşatma ile çevrelenmiş bir boşluğa teslim olmaktansa, kişisel isteklerine uyan bir öndere teslim olmaktır. Keza, mürşidin ego dönüşümünün gerçekleşeceği yer o boşluktur.

Sh: 153-155

YANSITMA SÜRECİ

Şeyh ile olan ilişkinin önemli bir bölümünü genellikle yansıtma süreci oluşturur. Şeyhin baskın rolü, müridini birçok farklı bir yansıtma biçimine karşı kuşatır. Bu yansıtmalardan en sık görüleni ise üst benliğin yansıtılmasıdır. Üst benliğimiz oldukça korkutucudur, ışık saçan dinamik yapısıyla kendimizin bir parçası olarak kabul edilmesi oldukça zordur. Genellikle bu içsel bilgeliğe ya da altıncı hisse sahip olduğumuzu biliriz. Oysa bunu; üst benliği bilgelik ve nurla dopdolu şeyhe yansıtmak daha kolaydır. Önceleri bilinmeyen bu yansıtma sayesinde, başka birine aitmiş gibi görünse de kişi kendi bilmediği yönlerine vakıf olur. Mürit, üst benliğini şeyhe yansıtması sayesinde kendi İlâhî nuruyla bir ilişki kurmayı başarır. Bu durum, genellikle şeyhin üst benlik olarak şekillendiği rüyalarda aşikârdır. Şeyhiyle olan ilişkisi sayesinde, mürit benliği ile bağlantı kurmayı ve ona yakın olmayı, kendi içsel varlığının gerçek doğası tarafından boğulmadan başarır.

Fakat öyle bir an gelir ki, artık bu yansıtma bir sınırlanma meydana getirir. Bu an, kendi kutsal varlığımızı tamamen bilir hâle geldiğimiz ve şeyhi aracı kılmaksızın üst benliğimiz ile ilişki kurup onunla yaşamayı öğrendiğimiz andır. Kendisine “artık kontrolün kendisinde olmadığı” söylenen dostumuz bu rüyasından bir yıl ya da daha fazla bir zaman sonra şu rüyayı gördü:

“Küçük bir grup insanla birlikte oturuyorduk. Şeyh bize şu soruyu sordu: ‘Bana artık gereksinim duymamanız için, daha neye ihtiyacınız var?”‘

Şeyh, gemici gibidir; müridine maddî dünyadan manevî dünyaya geçişte yardımcı olur. Fakat mürit bir kez maneviyat sahiline ayak bastığında artık gemicinin işi bitmiş olur. Artık arayıştaki kişi gemiyi ardında bırakmalı ve sağlamca kendi ayakları üzerine basmalıdır. Keza, yolculuk bitmemiştir, yollar sonsuzdur. Bahaeddin Nakşibendî’nin sözleriyle:

“Amaca ulaşmayı anlamlı kılanlar biziz. Müritlerimizin kendilerini bizden ayırıp, sadece amaçlarını düşünmeleri gerekir.”

Maneviyat yolunda, dış ilişkiler sınırlandırılmışlardır. Dışta bulunan şeyh sadece içte bulunan şeyhi işaret etmektedir. Kişinin kendi varlığının yapısı Tanrı ile birdir. Zen geleneğinde şöyle söylenir: “Yolda Buda’ya rastlarsan onu öldür”. Arayışına devam eden kişi “yalnızlıktan yalnızlığa” yolculuk eder. Zira dışta bulunan şeyhine karşı hiçbir güvencesinin olmadığı bir mertebeye ulaşmalıdır, o yansıtma kendi içine kapanmalıdır. Grubumuzdaki birçok kişi rüyalarında şeyhimizin öldüğünü görürler. Bu her zaman, şeyhe yönlendirilen yansıtmaların ölümünü ve yansıtılmış her ne varsa onlarla bütünleşmeyi temsil etmektedir. Şeyhi birkaç yıl önce fiziksel olarak ölmüş olan bir dostumuz, rüyasında şeyhi Babayi’yi bir sandalye üzerinde ölmüş gördü. Ve sonra şeyhi tekrar canlandı, dostumuz şeyhine sordu: “Siz; öldükten sonra dirilen çok büyük bir yogi olmalısınız”. Şeyhi ise şöyle cevap verdi: “Ben büyük bir yogi değilim, ben senim.”

Bir şeyhin yapacağı şey, bizi kendimize dönmemiz için yönlendirmektir, bizi ikilikler dünyasından uzaklaştırıp benliğin birliğine götürür. Şeyh öldüğünde bu ilişkinin sonu değildir sadece ilişki bir dönüşüm yaşar. Bu dönüşümde ikilik birlik içinde erir. Şeyh ve müridi bir potada erirler ve böylece arayıştaki kişi aslında hep varolmuş olanı, bir ilişkinin gerçek doğasını anlar. Çağrı ve yankı birdir. Şeyhin nuru arayıştaki kişinin nurunu çeker; fakat aslında onu uyandıran ve kendine çeken tek bir nur vardır. Bu, kalpte “nur üstüne nurdur”.

Sh: 155-157

KISIRDÖNGÜ

Şeyh, müridin önce bir göz atıp sonra daha da tanışıklaştığı, sonrasında ise kendi gerçek benliğini algıladığı bir ayna gibidir. Şeyh çok öncelerden görür müridindeki içsel potansiyeli… Ve dış görünüşü her ne olursa olsun direkt olarak onun özüne nüfuz eder. Hakiki bir şeyhin müridiyle ilişkisi özden öze bir sevgidir. Bu asla değişmeyecek; fakat her zaman tamamlanacak bir ilişkidir:

“Şeyhe duyulan sevgi azalmaz da çoğalmaz da… Onun için en başla en son aynıdır, bu kapalı bir döngüdür. Şeyhin müridine sevgisi artmaz, fakat mürit için bu oldukça farklıdır, o bir döngüyü tamamlamak zorundadır. Zaman geçip, mürit ilerledikçe şeyhini kendisine daha da yakın hissetmeye başlar. Oysa şeyh daha yakın değildir; o her zamanki yakınlığındadır fakat mürit bunu bilmez.”

Şeyh talebesini bütünüyle kuşatır, onu karşılaştırmalara ya da yargılamalara tabi tutmaksızın bir bütün olarak kabul eder.

O,  talebesini bulunmakta olduğu yerinden alır ve yansıtma süreci boyunca kendisinin ardında takipte olmasını sağlar. Talebenin tüm potansiyelini gördüğünden, talebenin sahip olabileceği her türlü benlik kuşkusuna aldırmaz görünür. Talebe, başarısızlığa uğramış ya da yoldan çıkmış gibi görünse de üstadı onun manevî yeteneğine -Allah tarafından doldurulma yeteneğine-güvenir ve bu inancını talebesi bunu kendince anlayana kadar emin bir şekilde taşır. Üstad, talebesini asla geri çevirmez; tıpkı Allah’ın insanoğlunu hiçbir zaman geri çevirmediği gibi… Çünkü bizler Tanrı’nın birer parçalarıyız.

Zamanla üstad sanki talebesini reddediyormuşçasına daha sert ve acımasız davranmaya başlar; fakat bu sadece talebesinin olgunlaşmasına yardım etmek içindir. “Şeyh, hoşgörüsüz olmalıdır, çünkü müridinin en yüksek mertebeye ulaşmasını ister”. Talebe, gerekli olduğu anda üst benlik yansıtmasını geri çekemiyorsa ve eğer şeyhine fazla bağımlı hâle gelmişse şeyh talebesini kendi hâline bırakma ihtiyacı duyar. Tasavvufta talebe grubun dışına atılabilir ve aynı geleneğin gerektirdiği gibi, bu kişi grubun diğer üyeleri tarafından da yalnız bırakılır. Böylece kişi kendi manevî gücünü algılayabilme imkanına sahip olur. Eğer grubun bütün üyeleri üstadları üzerine fazla yansıtmalarda bulunuyorlarsa, üstad gelenekte de olduğu üzere yok olur. Bir gün insanlar gelirler; fakat artık orada hiç kimse yoktur. Hiç kimse üstadın nereye ne kadar süreyle gittiğini bilmez. Bu iki hafta, iki ay hatta bir yıl bile olabilir. Sonra, doğru zaman geldiğinde ve grup kendilerine dayanmayı öğrendiğinde üstad tekrar ortaya çıkar. Dışta bulunan güvensizlik ortamı ile kişi yüksek derecede bir içsel güvenliğe ulaşmayı başarır.

Üstad, her zaman dışsal kısıtlamalardan uzak olmak zorundadır, böylece her an işaretleri takip edebilir, bunun anlamı bir konferansı tam orta yerinde kesip bırakmak ya da en çok ihtiyaç duyulduğu anda insanları terk etmek de olsa… Bu zaman diliminde talebe bütünüyle teslimiyet içinde olursa, üstadıyla ilişkisi daha da güçlenmiş olur. Dışsal bir yok oluşta üstad, aslında içsel olarak daha bir varlığını hissettirir. Dış dünyadaki terk edilmişlik hissi ile talebe aslında her daim var olmuş olan manevî bağın farkına varır.

Sh: 157-159

YANLIŞ ÖNDER

Üstad figürü, -her ne kadar-egodan bağımsız olsa da arayışçının üst benliğini yansıtışı söz konusudur ve bu durumda da bu yansıtmanın yakalanması ve geri verilmemesi gibi bir tehlike söz konusudur. Egoyu memnun edebilecek belli bir güce sahip kişiye yönlendirilen üst benlik yansıması onu kuşatır. Eğer bu olursa, üstad bu yansıtmanın geri dönmesini istemeyecektir ve daha da kötüsü hilekar ve ustaca talebesine kendisine bağlı kalmasını empoze edebilecektir. Üstad ile olan ilişkiye psikolojik bir analiz yapacak olursak üstad bir “nakil aracı” dır. Üstad, arayışçının yansıtmalarını taşır, fakat biraz önceki analizden farklı olarak bir karşı nakil söz konusu olmamalıdır, (üstaddan öğrencisine ulaşan bir yansıtma var olmamalıdır.) Üstad; üstad rolü ile ilişkilendirilmemelidir ve mürit de öğrenci rolünü algılamamalıdır. Arayıştaki kişi özgür bırakılmadır.

Eğer üstad, üstad rolüyle bir şekilde bağdaşmışsa, yansıtmaların kırılma vakti geldiğinde müridini reddedemeyecektir. Pozisyonundan kaynaklanan prestijinden dolayı egosu herhangi bir şekilde mutlu oluyorsa; gerekli olduğu anda grubunu terk edemeyecektir. Tasavvufta, tek bir kişinin ya da bütün grubun potansiyellerini anlamaları için yakalanması gereken anlar vardır. Gerçek bir önder hem bütünüyle kuşatan ve hem de bütünüyle özgür bırakandır. Çünkü o an geldiğinde, doğru zaman geldiğinde, o kişisel ilgilerinden uzak olarak tereddütsüz davranmalıdır. Çoğunlukla üstad, zamanında anlamadığı bir işareti izlemek zorundadır ve bu yüzden arayışçının en sevdiği şeye bile karşıymış gibi de görünebilir.

Kişinin, benliğinden kurtulamamış bir üstadının olmasının bu gibi tehlikeleri olmasıyla beraber, en önemli olan talebenin davranışlarıdır. Hayatın getirdiklerini kabul etmede yeterince düşünen ve yeterince mütevazı olan biri için her türlü kırgınlık duygusunun ötesine geçmek için yanlış üstad, doğru üstada yönelen bir basamak olabilir. Aslında, yanlış bir üstad ile bile kişi Tanrı’yı anlayabilir:

“Kişi, farkında olmadan yanlış bir üstad bulmuşsa ne olur? Bu ilk bakışta talihsizlik gibi görünüyorsa da kişinin üstadının yanlışlarını fark edeceği bir zaman gelecektir ve sonra kişi hakiki bir önderi nasıl keşfedeceğini kesin olarak bilecektir. Bundan başka düşünülmesi gereken bir seçenek daha vardır. Üstaddan daha önemli olan şey; kişinin kendi davranışlarıdır; çünkü nihai anlamda kimse kimseye benlik algısını kazandıramaz. Onu bulmak zorunda olan kişinin kendisidir. Yani, samimî bir arayışçı, üstadının ardındaki Tanrı’yı görür, üstadı gibi kendisi de kusurlara sahip olabilir ama sonunda üstadının ötesine geçip Tanrı’ya ulaşmayı başaracaktır.”

Yansıtma süresi boyunca talebe üstadını en derindeki arzularının simgesi olarak görür. Eğer kişi bu simgeye kâfi miktarda inanç duyuyor ve arzusunda doğru yerde duruyorsa, kendi öz cevherini bulmak için bu simgenin ötesine geçebilecektir. Yansıtmanın kendisine dönük olan yüzünde kendi gerçek yüzünü görebilecektir. Fakir, yaşlı bir Hintli kadın vardı. Hasta oğlunu ziyaret etmek istiyordu. Fakat oğlu, kabarmış nehrin diğer tarafında yaşıyordu ve geminin kaptanı onu diğer tarafa götürmüyordu. Nehrin kayalıklarında ise, bir Brahman büyüğü sihirli bir törenle ateş seremonisi yapmaktaydı. Fakir kadın ona yaklaşarak nehri geçmek için ondan sihir istedi. Brahman gizli seremonisini kesmek istemiyordu; çünkü keserse zorlaşan sihrini tekrar okumak zorunda kalacaktı, kadını bir an önce başından savmak için; “Sadece sürekli ‘Ram, Ram’ diye tekrar et nehri geçersin” dedi ve büyüsüne geri döndü. Akşam güneşin batınımda Brahman gizli seremonisini bitirmiş nehrin kıyısında oturuyordu. Yaşlı kadının tekrar kendisine yaklaştığını görünce şaşırdı ve kadının simasındaki mutluluk ve hürmet ona daha da şaşırtıcı geldi. Kadın onu başıyla selamladı ve; “Ey Ulu insan, olağanüstü güçlerin ne kadar büyük, ‘Ram, Ram’ diyerek nehrin içinden geçtim, oğlumun yanında kalıp onunla ilgilendim. Gene o kutsal dizeleri tekrarlayarak nehirden geçip geri geldim Sana bu kutsal yardımın için teşekkürlerimi sunarım.” Brahman yaşlı kadına hayret ve şaşkınlıkla baktı. Kadının kendisine olan olağanüstü inancı onu kabarmış suların arasından nehrin karşı tarafına geçirmişti. Kadının teslimiyetini ve inancının kuvvetini duyumsadı.

Sh: 159-161

BENLİĞİN ÇAĞRISI

Ustad, talebesinin ego dünyasından benliğin daha geniş boyutlarına geçmesini sağlayan bir basamaktır. Üstad ile olan ilişki sayesinde üst benlik bilincimize daha yakın bir yerlere getirilir ve ego onun yaydığı titreşimlere uyum sağlar. Arayıştaki kişinin ilgisi yavaş yavaş benliğe kayar, içinden gelen işaretleri anlamlandırarak, daimi bir dinleyici olarak yaşamayı öğrenir.

Benlik, varlığımızın çekirdeğidir. “Küçükten daha küçük” olup kalpte saklandığı hâlde o, vücudun her organını kuşatan ve her organa ve insanoğlunun bütün yapısına nüfuz edecek kadar “büyükten daha büyük”tür. O, egoya sürekli mesajlar gönderir, hedefi işaret ederek onu yönlendirmeye çalışır. Fakat kişi maneviyatla ilgilenmiyorsa, algıladığı dünyayı tek parça olarak görüyorsa, ego kendisini bu içsel rehberden gelen dalgalardan koparır. Bir dostumuza rüyasında bu hâl, şöyle seslendirildi:

“Güçlü bir ego algısına sahip insanlar işaret edilen hayata geçemezler. Çünkü onların yaşamlarını egolarının istekleri yönetir ve bundan dolayı başka bir şeyin onlara yön vermesi imkansızdır.”

Eğer ego kendisinden daha üstün bir bilinçten habersizse, ego ile benlik arasından hiçbir içsel iletişim yok demektir. Benlik hâlâ egoyla iletişim kurmaya çalışmaktadır ve sınırlı perspektifinden sıkılan kişi kendi içindeki sınırlılığı bilmeksizin, zaman dünyasında mahpus kalmıştır, ölüm ve yaşam zıtlığı arasında zincirlenmiştir.

manevî yaşamın başlaması, kişinin ilgisini illüzyonlar dünyası olan dış dünyadan uzaklaştırıp, Benlik çağrısını dinlediğindedir:

“Sana uzaklardan sesleniyorum,

İlk günden beri seni çağırıyorum.

Asırları geçerek sana ulaşıyorum,

Zamanın sonsuzluğundan,

Çağırıyorum, çağırıyorum…

Her zaman…

Sesim sesinin bir parçasıydı,

Fakat sesim sana cılız geldiğinden onu nadiren duyabiliyorsun.

‘Bilmiyordumdiyebilirsin.

Fakat bir yerlerden hatırlıyorsundur,

‘Duymadım’, ‘Nedir o, hani nerede’ dersen,

Bir yerlerden duymuşsundur sen, aşağılardan, derinlerden bilirsin sen.

Ben her zaman olduğu gibi senin içindeydim ya,

Ben hiç kaybolmamacasına içindeyim.

Kim bu çağıran desen de,

Bu kim diye düşünsen de,

Nereye kaçacaksın? Söylesene?

Kendinden kaçabilir misin?

Ben, senin için tek olduğum için,

Bir başkası yok.

Sözün de, ödülün de benim.

Cezan da, arzun da Ve hedefin de benim…”

Dinlesek de, dinlemesek de benliğimiz hep bize seslenmektedir. Bu sesleniş dostça bir çağrıdır ve bizi menzile götürecek olan yol odur. Fakat, bir İran şarkısında da söylendiği gibi bu aynı zamanda cezamızdır da… Benlik; egonun düşmanıdır, onun teslim olmasını ister durur. Bu yüzden ego bizi, ölümüne sebep olacak bu yola asla teşvik etmez. Sadece o istediği için içimizden gelen sesleri dinleriz: “Allah kimi isterse onu nuruna ulaştırır.” Birisi Rabia’ya şöyle dedi:

“Bir sürü günah işledim., eğer tövbe edip Tanrı’ya dönersem, beni bağışlar mı?”

“Hayır” dedi Rabia. “Ancak o sana dönerse sen de ona dönebilirsin.”

Sh: 161-163

NUR ÜSTÜNE NUR

Mürit şeyhine dâhil olduğunda aslında Allah ile bir olur. Özde ne mürit vardır ne de mürşit, ne âşık vardır ne de maşuk, sadece kendini açığa veren bir ışık vardır. Bu açığa çıkış kalpte olur çünkü kalp; müridin, şeyhin ve Tanrı’nın buluşma mekânıdır. O, kalpten kendisine seslenir; nur nuru çağırır, nur nuru uyandırır, nur nura gark olur. Mürit kalbindeki birliği daha çok sağladıkça, bu sürece kendisini daha da kaptırır. Anlatacağımız rüyada son imge nurdur:

“Şeyhimin avlusuna girdim ve onun diğer tarafta oturmakta olduğunu gördüm, malasını (bir çeşit tespih) bir kap suya batırıyordu. Onun yanma gittim ve kabın içine baktım, ne kendi yüzümü, ne şeyhimin elini ve ne de malayı gördüm, görünen sadece nurdu.

Şeyh, tespihinin tanelerini parmaklarıyla oynatarak dua eder. En derin yakarış, kelimelerden uzak olandır, sessizce içi Tanrı ile dolan bir boşlukla birleşmedir. Şeyh kendisini yakarışa kaptırdığında, mürit de duanın bir parçası hâline gelir çünkü şeyhin –bir-oluşu müridin kalbine yansıtılır. Kabın içine baktığında dostumuz bu yansımanın gerçek doğasını gördü. Ne kendi yüzü, ne şeyhin eli ve ne de mala… Sadece nur vardı. Hıristiyan mistisizminin azizlerinden John Ruysbroeck’in deyişiyle:

“Burada hiçbir şey yok, sadece bu nurda, bu nurla ve bu nurun içinde parlayan sonsuz bir görüş var.”

Sh: 176

Şeyh Ve Müridin Ait Olma Psikolojisindeki Kadın Halinin Sırları

RUHUN ŞİİRİ

Yaradan ile olan ilişki egomuza ya da şahsiyetimize ait bir ilişki değildir. Bu ilişki ruhî ve öz bir ilişkidir. Arayış içindeki kişinin bilinci bu serüveni ancak düşünerek tecrübe edebilir. Kalbin dramı, düşünme yoluyla ve manevî çalışmalardaki ilerlemelerle rafine edilmiş, boşaltılmış olan akla yansır. Fakat gece bobin dramı, düşünme yoluyla ve manevî çalışmalardaki ilerlemelerle rafine edilmiş, boşaltılmış olan akla yansır. Fakat gece boyunca, aklın bilinç düzeyi uykudayken, kalp rüyalar yoluyla kendini dile getirmeye muktedir hâle gelir. Bu çeşit rüyalar, efsaneler gibi, ruhun şiirleridir. Bazen bu rüyalar belli bir sıra hâlinde bütün hayatımızı yansıtırlar. Bu durum şimdi anlatacağımız rüya için de geçerlidir. Rüyayı’ gören kişinin “geçmişteki, şimdiki ve gelecekteki” iç dünyasını yansıtmaktadır:

“Modern görünüşlü bir eve girdim; fakat evin dışıyla içinin çok farklı olduğunu görünce hayretler içerisinde kaldım. Evin içi eskiydi. Orta Doğululara ait tarif edilemez güzellikte bir saraydı bu… Kralın emriyle çağırılmıştım. Onun metresiydim, doğru tarzı elbiseler giydirilip, mücevher ve parfümlerle süslenmiştim.

Kralın yatak odasına girdiğimde kralı yatağında yatıyor hâlde gördüm. Yaklaşmam için bana işaret etti ve ben de onun yanma gittim. Zayıf ve yaşlıydı, bu anın onun son anları olduğunu biliyordum. Orada, benden sadece ona sarılmamı ve ona bakmamı istedi. Bir nesne gibiydim. Aniden kapıdan sol tarafıma doğru coşkulu bir rüzgâr esti ve yatak dile geldi. Bana: “Hayatım boyunca kazandığım her şeyden vazgeçmemi” söyledi. İçinde bulunduğum durumdan, davranışlarımdan, çaldıklarımdan, ailem ya da diğerleri tarafında bana verilenlerden… Tek tek sahip olduğum her şey benden ayrıldı ve geldiği yere geri gitti. Sonunda tamamen çıplak kalakaldım.

Sonra bir ses, bana tanrılar tarafından hediyeler verileceğini söyledi. Her tanrı tek tek çağırıldı ve hediyeleri veren tanrı ya da tanrıçaların isimleri bana söylendi. Bu harika hediyelerle manevî olarak giydirildim. Tamamen ışıkla doldum ve hayatımda ilk kez bedenime baktım. Onun çok güzel, pırıl pırıl ve aşkla dolu olduğunu gördüm. Çıplak olmanın endişesi kayboldu; çünkü artık insanların bana baktıklarında ya sadece bir ışık göreceklerini ya da o ışıktan yansıyan ışıkta kendilerini göreceklerini biliyordum.

Sonra yaşlı kralın (babammış), bana verdiği yüzüğü çıkardım. O an bana gümüş burmadan dört tel gösterildi ve sonra sahilde hayret ve şaşkınlıkla çok hoş altın bir tel buldum. Onu neredeyse fark etmeyecektim çünkü uzun zamandır aynı yerde olduğundan matlaşmıştı. Onu aldığımda, onun aslında ateşle dolu bir uçurumun üzerinden uzanan bir köprü olduğunu fark ederek titredim, manevî olarak gark olduğum tanımlanamaz bir aşk hissiydi bu.

Sonra sihirli bir şekilde daha önceden tanıdığım ve evleneceğim kişi olduğunu bildiğim prensin yatak odasında buldum kendimi. Ve bildiğim bir şey daha vardı: -Yaş sıralamasında en büyük olanın kral olması hükmü gereğince o yakında kral olacaktı. Onun odadaki varlığını hissedebiliyor; fakat onun yüzünü göremiyordum. O ise yanına gitmem için beni bekliyordu.

Bu rüyadan heyecanlı bir şekilde menzile, varılacak olan yere gidiyordum. Fakat sonra rüyamı yazarken büyük bir keder, özlem dolu bir ayrılık acısı beni sardı. Bu rüya geçmişin, bu günün ve geleceğin rüyasıydı.”

Rüyada geçen olaylar, ruhun sesinden gelen, kendisine has bir ahenge sahip. Fakat tabir edilirse, rüyanın içsel zenginliği daha iyi anlaşılır. Çünkü bu çeşit rüyalar bize, geçmişin motiflerinden gelip bizi onun ötesine götüren ruhumuzun içyapısını öğretirler.

Sh:29-31

KRALIN METRESİ

Bu rüyada, rüyayı gören kişi, aslında kendi ruhunun evine girmekte, binanın modern görüntüsünün içindeki eski ve talar, kraliçeler, prensler, prensesler, büyüleyici güzellikteki kadınlar ya da erkekler olduğu peri masallarına benzer.

Rüyayı gören kişi kralın metresi konumundaydı. Kadınların takmaktan zevk aldıkları mücevherler takıyor ve parfümler kullanıyordu. Kral, rüya sahibinin gerçek hayattaki erkeklere dair sahip olduğu fikirleri simgelemekte ve daha sonra rüya sahibinin babasıyla ve kendi yaşamıyla özdeşleşmektedir. Zira bizler ebeveynlerimizden sadece fizikî özelliklerimizi değil, davranış şekillerimizi ve onların hayata bakış perspektiflerini de alırız. Onların değerleri bizim de değerlerimiz olur. Rüyada, rüyayı gören kişi kralın metresiydi. Bu, rüya sahibinin gerçek kadınsı hislerini bir başkasının kullanmasına izin verdiğine işaret etmektedir. O, kadınlığına ait kollektif bir söz vererek, yüzyıllarca saygı göstermesi gereken bir baskıya itaatkar olmaktan acı çekmektedir. Bugünün çoğu kadını ve koyu feministleri de, içlerindeki kraliçelik arzusunu ataerkil toplumlarda bir mihrap gibi kötüye kullanmaktadırlar. Bu baskının arka planında ise, kadını erkeklere karşı itaatkar yapan daha güçlü ve içsel bir sebep; kadınlık hislerinin bastırılması yatar. Böylece içsel bilgelik ve kadınlığın yaratıcı sırları gizlenir, unutulur ve geride hatırlanan sadece erkeklerin dıştan gelen müdahaleleri olur.

Kralın yatak odasına girişte, rüya sahibi metres rolünü oynuyordu. Fakat içten içe farklı bir anlam söz konusuydu. O kralın yaşlı ve zayıf olduğunu dahası hayatının son anlarını yaşadığını biliyordu. Yaşlı ve zayıf kral, güçlü bir efsanevî simgedir. Grail’de çok iyi bilinen “balıkçı kral” hikayesinde, kralın güçsüzlüğü ve zarar verici tutumları krallığın harabeye dönüşmesi ile sonuçlanıyordu. Anlattığımız rüyadaki “harabe” motifi burada, rüya sahibini kendini bir nesne olarak tanımlamasında gizlidir. Bir ilişkide, sadece bir nesne olmak, kişinin en değerli olan şeyini, kendi öz benliğini inkar etmesi anlamına gelir. Bir nesne için, içten içe bir pişmanlık duygusundan başka gerçek bir ilişki söz konusu olamaz. Kişinin kendisine değer verilmezse, kişi ihmal edilmiş, yalnız bırakılmış olur. Gerçek bir anlaşma yoksa, yaratıcılık da olmaz, doğacak hiç bir yeni şey yoktur. Bu, maddî dünyadaki insan ilişkileri için ne kadar geçerliyse manevî dünya için de o kadar geçerlidir. Yani manevî aynada ve maddî aynalarda görüntü aynıdır. Kralın zayıflığı, rüya sahibinin kendi benliğine dair tutumundaki yetersizliğidir. Bundan dolayı, kral her ne kadar güç ve iktidar kavramlarını hatırlatıyorsa da, manevî bir gelişme meydana gelmeyebilir ve bu durumda doğacak hiçbir yeni şey de yoktur.

Genellikle ruhî bir sürecin yapısını öğrenmemiz, o sürecin bitimine rastlar, ki bu da yatağında son demlerini yaşayarak yatan kralla paralellik arz eder. Rüyayı gören kişi, ilişkideki kısır döngüyü görüyordu, sonra sol taraftan coşkulu bir rüzgâr esti ve iç dünyası sonsuza dek değişti. Rüzgâr, manevîdir ve canlılık getirir. Uzaktan esen manevî güçler ve geçmişe ait olaylar sol yandan, bilinçaltından eserler. Böylece manevî değişimlerin tohumları ruhun derinliklerine ekilir; bu tohumlar bilincin ışığından gizlenirler. Kalbin en iç odacığındaki “gerçek bahçıvan” bu tohumlarla ilgilenir; çünkü bu tohumlar gerçek bahçıvanın kendisini açıklamasıdır. Tohumlar bilinç yüzeyini zorlayarak, oraya ulaşıncaya dek orada filizlenir ve yetişirler daha sonra ise O (bahçıvan) kendisini açığa vurmaya başlar.

Rüzgârla birlikte yataktan-kadının kendisini krala teslim ettiği yerden bir ses gelir. Rüyada duyulan ses her zaman “daha yüksek bir benlik” ten gelen sestir. Bu ses, rüya sahibine hayatında kazandığı her şeyi geri vermesini söylemişti. “İçinde bulunduğu durumu, davranışlarını, çaldıklarım, ailesi ya da diğerleri tarafından ona verilenleri…” Hepimiz dünyaya maddî ve manevî çıplak olarak doğarız, fakat çok kısa bir zaman sonra dünyanın değerlerince giydirilir, ortamlarımızın ağırlıklarını yüklenir ve egomuzun istekleri tarafından tutuklanırız, manevî yaşam, bizden bu yükümlülüklerimizden kurtulmamızı ister. Bhai Sahib bu konuda: “Dünyaya çıplak gelir, çıplak gideriz, manevî önderin önüne geldiğin zaman da çıplak olmalısın” der. manevî önderin önüne geldiğin zaman da çıplak olmalısın” der.

Manevî yola ancak, kendi öz benliğinle ulaşabilirsin. Arayışta olan kişiyi bu yola hazırlayan içsel çalışmalar kişiyi, kendi benliğini kendisinden koruyan ve saklayan şartlanma katlarının yapısından sıyırır. Bu rüya çıplaklığın sırrını tanımlamaktadır. Ancak çıplak ve savunmasız olduğumuz zaman manevî hediyeleri kabul edebilir hâle geliriz. Dış örtülerimiz bizden uzaklaştığında daha derin içsel yapımızı fark ederiz. Bu manevî hediyeler, ruhun dünyasından gelen -Yunanlıların Olimpus tanrıçasına atfettikleri Dionysus’un açgözlü keyfini, Hecade’nin karanlık bilgeliği ve iyi güçlerini, Hestia’nın yakın içtenliğini, Ares’in tesbitlerini kapsayabilen orijinal hediyelerdir. Tanrıların hediyeleri boldur ve hepimiz bundan payımızı alırız. Fakat çoğu kez, bu paylar kişisel ruhumuzun gölgesi altında saklanırlar. Özümüz yalnızca çıplaklığımızda parlar. Bu kendi güzelliğimizi daha açık görebileceğimiz bir ışıktır. “Tamamen ışıkla doldum ve hayatımda ilk kez bedenime baktım; onun çok güzel, pırıl pırıl ve aşkla dolu olduğunu gördüm”.

Sh:31-34

 

KADININ İLÂHÎ GÜZELLİĞİ

Giysisiz ne isek oyuz; anlaşılır, parlak ve güzel varlıklarız. Çünkü “Tüm Işıkların Kaynağı”, “Tüm Güzelliklerin Aslı” tarafından yaratıldık. Her insan onun ışığının biricik göstergesidir, onun güzelliğinin biricik yansımasıdır. Ve yaradılış sırrının bir parçası olarak konunun kadınsı ilkeleri bu sırları cisimlendirir. Kadın, bu daha derinlerdeki benliğini keşfederken, bu sırra girebilir ve kendi bedeninin İlâhî güzelliğine şahit olabilir. Afrodit’in hediyesi olan güzellik tüm kadınlara aittir, bu rüyadaki tecrübe de bunu bildirmektedir. Eski zamanlarda, dini yıkama ayinleri (vaftiz) ve bedenin süslenmesi, papazın tanrıçayı şereflendirmesi, Tanrı’nın kadınlara ait yönleriydi. Bu çeşit dini ayinler kadınların parfümlere karşı olan zaaflarını ve saçlarına verdikleri önemi de hatırlatır. Gençlik çağındaki kızların, bir parti için yaptıkları hazırlıklar, tören girişinin kalitesini ortaya koyabilir. Derin manevî yönünde ise, genç kız sadece kendini diğerlerine karşı çekici kılmaz, aynı zamanda da tanrıça fikrini şereflendirir.

Kadınlar, tanrıçanın uygun beslenme ve egzersizlerle onların bedenlerini koruduklarının farkındadırlar. Yıkanma seremonilerini, kozmetikleri ve elbiseleri severler. Bu, sadece egonun memnuniyet duyduğu üstünkörü fiziksel bir çekicilik değildir, kadınlığın doğasına olan saygının dışa vurumudur. “Onun güzelliği benliği ile olan hayatî bağlarını sıkı tutar.”

Hâl böyleyken, kadının kadınlığının bastırılmasıyla, bu gizemin kutsallığı kötüye kullanılmış olur. Benlikle olan bu bağ da kaybolur. Rüyayı gören kişi, kralın zevki için kendisini şık elbiseler ve mücevherlerle süslerken kadın bedeninin güzelliği, erkeklerin zevki için kötüye kullanılmış oldu. Kadınlar kendilerine değer vermeyi kendi içsel benlikleriyle olan ilişkilerinde değil, erkeklerle olan ilişkilerinden öğrenirler.

O şartlardaki giyim şekline dönecek olursak rüya sahibinin keşfettiği şey “ilk olarak” gerçek doğasındaki bedeninin güzelliğini görmekti. Bu “parlak ve aşkla dolu” bir bedendi. Aşk, benliğin özüdür ve güzellik, aşkın dışa vurumudur. Bir kadın âşık olduğunda güzelliğinin doruklarına çıkar. Pırıl pırıldır. Fakat en parlak olan kadın İlâhî aşkla yanandır. Ve bunun sonucunda kişi aşkın tezgâhında dokunmuş elbiselerle giydirilir:

Hâzineniz neredeyse, kalbiniz de orada olacaktır.

Bedenin ışığı gözdedir, eğer bunun da ötesinde, gözün bu dünyada tek ise, senin tüm bedenin ışıkla dolacaktır… Neden elbiseler seni düşündürür ki?

Ovadaki zambakları düşün, nasıl büyüdüklerini… Onlar ne zahmet verir, ne de

 

Şimdi sana söyleyeceğim şey bütün o saygınlığı ile Solomon’un dahi, bu zambaklar kadar gösterişli görünemediğidir.

Yaratıcı, bizi gerçekte olduğumuz hâl üzere ister ve bizler bunu varlığımızın özünde bildiğimiz için ondan önce çıplaklığı isteriz. Çıplaklıkta gerçek doğamızı öğrenmeye başlarız ve sonra ilâhî gizemlerden biri ortaya çıkar. Elbiselerimizin altında bulduğumuz, ondan başkası değildir. Muhammed (sav.)’in dediği gibi “Kendini bilen Rabbini bilir”, manevî olarak ne kadar derinlere inersek, o kadar açık ve net olarak ayrılıklardan ve ikilemlerden uzaklaşırız. Yaratıcı ile yaratılan birdir. Sadece egonun kışkırtması yüzünden ayrımları, farkları tecrübe ederiz. Bir sûfi şiirinde Hâfız der ki;

Seven ile sevgilisi arasında örtü olmamalıdır.

Sen, kendince bir sanatsın ve bu senin kendi örtündür.

Ey Hafız! Hadi yoldan çık!”

Manevî çıplaklık, bizlerin en derin ve en doğal hâlidir. Elbiselerimizi çıkarma sürecinde -bu dünyaya ait elbiselerimizi yoğun bir çaba gerekebilir. Çıplaklık ise, çabasız bir hâldir. Varoluş hâlidir. Arayışçı, tüm enerjisini kullanarak kalp aynasını cilalamaya çalışır. Kalbinin dış yüzeyini temizlediğinde, onda kendi öz cevherini, doğmadan önce sahip olduğu ruhanîyeti görebilir. Bu aynada kişi aynı zamanda, İlâhî sevgilinin gözlerinin ışığı olan kendi ışığını da görebilir. Bu görebilme yetisi bir hediyedir ve kişiye tek başına verilmez. Kalbin aynası onun tüm görüntüsünü yansıtır. “İmparatorun Yeni Elbiseleri” isimli hikâyede kralın çıplaklığı, onu görenler tarafından bir delilik ya da cahillik olarak görülmüştü. Sadece masum bir çocuk gerçeği görebildi: İmparatorun üzerinde hiçbir fazlalık yoktu… Ayni; bunun gibi manevî çıplaklık da cahilliği değil bilgeliği anlatır. Bu şekilde bakmasını bilenler, üzerlerindeki güzelliği de hastalığı da görebilirler. Elbiselerin ardındaki kişiliğin daha derin katmanlarındaki ışığı ve karanlığı da görebilirler. Sadece kendi gibi olmakla kişi, diğerleri üzerinde bir etkiye sahip olabilir.  Bakmasını bilenler, kendilerini gerçekte oldukları gibi görmeğe muktedirdirler.

Rüya sahibi, diğer insanların onun çıplaklığını göremeyeceklerini, bakarlarsa da ya bir ışık ya da kendi yansımalarını göreceklerini anlayınca, çıplaklığına dair endişeleri son buldu. Sonra, bu yeni çıplaklıkta, geçmişine ait en son nesneyi de çıkarmayı başardı: Yaşlı kralın ona verdiği yüzüğü. Aynı anda rüya sahibi kralın kendi babası olduğunu da fark ediyordu. Babasının metresi olması, Oedipux Kompleksi’nin cinsel kimliğin ilk basamağı olan kızın babasına, erkeğin annesine aşkının bir göstergesidir. Bu bilinçsiz tepkide, babasıyla olan ilişkisi sayesinde kız çocuğu ilk kez kendi cinselliği ile, içgüdülerindeki kadınlıkla bir bağlantı kurar. Sonra bu yansıtma, genç kızın başka bir erkeğe âşık olmasıyla biter. Fakat bu durumda çoğunlukla, kız çocuğunun, babanın bir “anima” [hayat kaynağı, ruh can. ]figürü olmasıyla ilişkilendirilmesi ve “babasının küçük kızı”nın bir başka erkek yüzünden kaybedilmek istenmemesi söz konusudur. Gümüş, kadının rengidir ve dört de psikolojik bütünlüğün rakamıdır. Rüya sahibine bu ilk ilişkisinde verilmiş olan yüzük, rüyayı görenin kişisel bütünlüğünü sembolize eder.

Rüya sahibi için, toplumsal erkeklik figürünü temsil eden kral, gerçekte maddî zenginlik amacıdır. Babası tarafından desteklenmesinde ve onun metresi olmasında, rüya sahibi asla kendisine karşı dürüst değildi. Olmak istediği şey tarafından çevrelenmişti, ancak gerçek doğasını yaşamıyordu. Bilinçli olarak bir taraftan babasının değerlerine karşı asilik yaparken, diğer taraftan da hâlâ onun kölesi gibiydi, hâlâ onun metresiydi. Fakat ruhî yapı sebepler teşkil eden kuralları tanımaz ve bu yolun karakteristiği hakkında Jung şöyle der: “En uzun yol aslında en kısa olandır”. Kral, yani babası rüya sahibine aslında çok değerli bir şeyi, tüm kadınlığını vermişti.

Yüzük, her ne kadar onun kadınlığım sembolize etse de, gerçekte dört burma gümüş tel, onun babasıyla yani kralla olan ilişkisini gösterir, kadınlığı burma gibidir. Kendisine karşı dürüst kişini gösterir, kadınlığı burma gibidir. Kendisine karşı dürüst olamamış ve gerçek benliğinin telleri burma hâline gelmişti. Şimdi çıplak olarak ayakta durmaktaydı ve artık kralın metresi değildi. “Burma olmayan gümüşî ateşten dört tel” e sahip olmaya artık muktedirdi. Ve sonsuz değere sahip olan şeyin altında “çok hoş, altından bir saç teline” sahipti. Aslında bu altın saç, kendisine çok önceden verilmiş İlâhî bir hediyeydi:

“Erkekler dünyasından henüz hiçbir iz yokken,

Hatırımda saçlarının bukleleri vardı,

Bir başıboşluk vardı bende, bilinmeze doğru…

İlk nefesi aldığımız andan beri,

Aşk yaşıyor içimizde

Kalbin gizli mahzeninde, bir kilitli hâzinede.”

Hediye kutunun içinde tek bir saç teli vardı. Güzel bir altın saç figürü aşk belirtisidir. Hepimiz bu aşk belirtisini kalplerimizde taşırız, bununla birlikte derinlik saklıdır. Bizi menzile ulaştıracak olan da işte bu altın teldir. Menzilin yolu, âşık olan kişinin İlâhî aşkın katmanlarına geri dönmesindedir. Hepimiz, içimizde olan bu altın teli takip etmeliyiz. Bazen bu teli bulamadığımız da olur çünkü bütün dünyada ararız ama hiç “kalbimizin gizli mahzenine” bakmayız. Bazen de, rüyada olduğu gibi onu zar zor fark ederiz. Çünkü o “uzun zamandır gizlenmiş olduğundan donuklaşmıştır”. Aslında o her zaman bulunmayı bekleyerek olduğu yerde durur. Nyssa’nın Gregory’si der ki: “Aşkın yolu, ateş dolu bir uçurum boyunca uzanan saç telinden bir köprü gibidir”. Rüya sahibi de altın saçın bu köprü olduğunu algılamıştı. Bu algılama ile birlikte kalbi açıldı ve “tanımlanamaz bir aşk hissiyle” doldu.

Aşk, yaradılışın en mükemmel gücüdür. Arayış içindeki kişiyi değiştirecek olan, ayrılığın örtüsünü eriten enerjidir. “İhtiyacımız olan tek şey aşktır”. Kalbin bu gücü bizi hayal dahi edemeyeceğimiz yerlere götürür. Kalp, evren kadar büyüktür ve her şeyi içine alır. Peygamber’in sözleriyle: “Benim dünyam ve cennetim beni içine alamaz fakat kalbim -güvenilir uşağım beni içine alır”.

Seven ve sevilen… Onların dansı yaradılışın dansıdır ve onların buluşması tüm ikilikleri ortadan kaldıran bir kaynaşmadır. Bu buluşmada seven varlığından vazgeçer, “ego” yok olur. Akıl için bu bir “hiçlik” tir; fakat “hiçlik” aslında tam bir bütünleşmedir.

“Tam bir mutluluk ve coşkunluk hâliyle İlâhî sevgiliyle birlikte olunan anlar vardır. Bu hiçliktir. Bu hiçlik sizi sever, size cevap verir, sizi bir bütün olarak tamamlar ve işte bu bütünlükte hiçlik vardır. Bu bir nehir misali azalmadan akar. Bu harika, gizemli bir deneyim, olağanüstü bir coşkunluktur.”

Cinsel haz, manevî sevgili ile birleşmenin bir yansımasıdır. İki insanın birleşmesinden de öte, her şeyin içine dahil edildiği, bedenin tüm organlarının mutluluk şarkısı söylediği, aşkın kendi hiçliğinde erimektir.

Rüya sahibi, İlâhî aşk tılsımını bulmuştu ve bu onu “sihirli bir dönüşüm” ile prensin yatak odasına götürdü. Evlenmek üzereydiler ve sonra prens yeni kral olacaktı. Bu sihirli evlilik, her şeyi aşkın ellerine bırakan kutsal bir taahhüttür. Eski kralın hükmü sona ermiştir. Bütün kalan İlâhî sevgilinin gözlerindeki bakıştır, onun ellerinin dokunuşudur. O sonsuza dek birlikte olmak rüya sahibini beklemektedir. Kalbin içinde o her daim beklemektedir ve bize bildiğimizden daha yakındır:

“Ve o, seninle beraberdir,

Seninledir.

Sen, onu ararken

O, senin arayışındadır.

Sen; ona bakarken

O, senin bakışındadır.

Sana senden daha yakındır,

Senden daha yakın’

Rüya sahibi onu buldu, onun beklemekte olduğu yeri buldu, onun kendisini kollarına alacağı yatağı buldu. Prensin varlığını hissediyor ama onun yüzünü göremiyordu; çünkü o, gerçekte görünmez bir sevgiliydi. Kalıpların ve şekillerin dışındaydı. Sadece aşk dahi kendi başına kalıpların şekillerin dışındadır.

Rüya sahibinin prense olan aşkı, onu menzile ulaştıracaktır. Prens, rüya sahibi için “her şey” olacaktır ve aralarındaki aşk onları başka bir kalıba sokacaktır. Rüyadan uyandığında o bunu biliyordu, menzile gittiğini biliyordu. Fakat sonra büyük bir keder, özlem dolu bir ayrılık acısı onu sardı. Aşk şarabından bir yudum alan bu aşkta sonsuza dek kaybolur. Artık dünya acıyla döner. Kişi sadece bir yudum daha almak için her şeyi yapar ve hatta ölür. Ebu Sa’id ibn Ebi’l-Hayr’ın sözleriyle “Aşk, Tanrı’nın tuzağıdır ve ayrılık acısı kişiyi, varlığının son bulacağı noktaya kadar yavaş yavaş öldüren en son sadece Tanrı’yı bırakan bir zehirdir.”

 

Sh: 34-40

KALBİN ÖZLEMİ

Kederimin ve yalnızlığımın kaynağı gönlümün derinlikler indedir.
Bu, hiçbir tabibin çare bulamayacağı bir hastalıktır
Sadece gerçek dost ile bir olmak derdime deva olabilir.

Rabia

AŞK ACISI

Kâinattaki her şeyin yapısında bir ikilik vardır; pozitif-negatif, erkek-kadın gibi… Aşkın erkekler açısından dile getirilişi “seni seviyorum” dur. Aşkın kadın ruhuna yansıması ise “seni bekliyorum, seni özlüyorum” dur. Sûfilikte aşk, kadınlarda oluşan hissiyat gibi “özlemi ve bir kap gibi doldurulmayı beklemek”tir. Bu bekleyiş kişiyi menzile, İlâhî sevgilinin kollarına götürür.

Sh.50

 

İLÂHÎ MASKELER VE İÇTEKİ KADIN -KADININ İKİLİ DOĞASI-

Kimdir bu sabah kadar aydınlık, ay kadar ürkütücü, güneş kadar yakın ve sancağı elinde bir ordu kadar heybetli bakan?

Solomon’un Şarkısı

Hüzünlü, kaşları çatık bir yüzün ardında saklanan gölgeler, ruhun diğer kapılarını açan, iç dünyanın gizemli, efsanevî dünyasında bize yol gösteren izler olarak kabul edilir. Bir kadın için İlâhî Aşk, kendi içindeki (animusta) erkeksi yönde ortaya çıkar. Daha önce bahsettiğimiz gibi bu aşkın, kor alev hâlinde yanan yollarında yürümek için ona güç kuvvet verecek olan enerji budur. Bir erkeğin ruhunda da İlâhî Aşk maskeli ve efsanevî bir şekilde ortaya çıkar. Erkeğin çekici ve büyüleyici kadınsı yönü, onu çok güzel ama çok meşakkatli derinliklere, kendi ruhuna götürür.

Anima, bir venüs gibi bilinçaltı sularından doğar. Birçok farklı şekle girebilir, hem bakire hem de baştan çıkarıcıdır. Birçok erkek için o; erkeklerin en eski ve en güçlü tasavvurlarından biridir; her şarkı ve her şiir onun hürmetine yazılmış gibidir. Erkek, onu ilk gördüğü andan itibaren “her daim onu sevmiş, istemiş olduğunu” bilir. Ariadne gibi o kadın figürünün elinde de bir mum vardır ve erkeklere kendi bilinçaltılarının labirentli yollarında rehberlik edebilir. Kişiyi gizlenmiş varlığının özüne geri götürebilir. O kadın, erkek ruhunun içsel gizemlerini simgeler. O kadınla olan beraberlikten Hz. İsa gibi bir benlik doğar. Birçok sûfi şiirinde anima Allah’ı çağrıştırır. Kadın güzelliğini İlâhî güzelliğin aynadaki yansıması olarak tasvir eder:

Sevgilim, yeni bir ay gibi

Başını uzatıp

Kendisini gözümün önüne serdiği

Ve sonra çekilip gittiği zaman

Aşk ile çılgına döndüm.”

MERHAMETSİZ GÜZEL

Kadın, hem yapıcı, hem yıkıcı bir varlıktır. Hayatı düzene sokan da odur, onu yok eden de o… Anima, onun karanlık yönündedir. O, erkekleri ruh sularına geri çeker ve orada onları boğup bırakır. Kişisel olmayan derinliklerde soğuk ve merhametsizdir. Sadece güç arar, bütün gizemli çekiciliğini bilinci zehirlemek için kullanır. Keat bu kadını “Merhametsiz Güzel” (La Belle Dame Sans Merci) olarak tanımlar. Eldeki cesur kılıcın, o kadının güzelliği, uzun saçları ve vahşî gözleri karşısında nasıl büyülendiğini anlatır. O kadın o adam için “aşk şarkıları” söyler; onu “çiçek balları, çiğ kudret helvası ile besler ve garip bir dille ona kesin olarak ‘onu çok sevdiğini’ anlatır.” Fakat o adam bir kez baştan çıktı mı, adamı terk eder . Ve o adam artık bütün rüyalarında o kadının kendisini büyüledikten sonra nasıl perişan bir şekilde terk ettiğini görür:

“Soluk benizli krallar, prensler gördüm.

Ve soluk benizli savaşçılar, hepsi ölü gibi

“Merhametsiz güzel” diye bağırıyorlardı

Hath’ın esiri o.

Alaca karanlıkta onların açlıktan ölmüş dudaklarını gördüm,

Dehşetli ve korkunç bir ihtar abidesi olarak Aralıktı o dudaklar.

Uyandım ve kendimi soğuk bir tepenin yamacında buldum.”

Aynı orijinal hikâye göz kamaştırıcı güzelliğiyle Marlene Dietrich’in oynadığı Mavi Melek filminde de anlatılır. Marlene bu filmde eyalete ait kasabaları gezen küçük bir tiyatro turnesindeki aktristi (anima rolünde) oynuyordu. Tiyatronun gezdiği kasabalardan birinin saygıdeğer bir okulunun değerli bir öğretmeni oyunu seyreder ve Marlene’den etkilenir. Onunla olmak uğruna mesleğini bırakıp, tiyatro ekibine katılır. Marlene ise onu sürekli aşağılamaktadır, adamın rolü palyaçoluktur. Sonunda, tiyatro kendi merkezi yerine geri döner. Marlene adamı, kendi öğretmen arkadaşlarının ve sevdiklerinin önünde palyaço rolünü oynaması için zorlar. Bu çeşit bir boyun eğdirilişin tahammül edilmez kabulü karşısında adam bir zamanlar ders verdiği sınıflardan birine gidip, kendisini asar. Keat’ın şiirinde olduğu gibi burada da anima, kurbanını önce baştan çıkarıp sonrada onu yok eden Marlene’nin sihriyle dokunmuştur. Kötü kader, cezbedici bir kadın silueti kadar içsel bir figürdür ve erkeklerin çoğu onun soluk kesici hırsı tarafından esir edilmişlerdir. Bu çoğu kez gerçekten var olan bir kadın değildir, sadece erkeklerin kendilerini açlıktan öldürüp bırakan hayallerinden ibarettir. Bir kadınla ilişki kurmakta çok zorlanan bir arkadaşım, bir keresinde “her ateşi yakabilecek” güzellikte büyüleyici bir kadının tasvir edildiği bir rüya gördü. O kadın aslında bilincin düşmanı, hislerinin kaynağıydı. Örümcek ana gibi, kadının merhametsiz ve yok edici zalim yönünü simgeliyordu. Öyle ki Keat’ın şiirinde de geçtiği gibi “yalnız ve mantıklı bir oyalanışla” eline geçirdiğini parçalanmış ve izole edilmiş bir hâlde bırakıyor, terk ediyordu.

Sh:91-94

BAKİRE İLE EJDERHA

Anima’nın gücü kişisel ve toplumsal bilincin tam ortasında oturduğu için öz dünyadan gelir ve onun simgeledikleri Büyük Yaratıcı’nın kendisiyle bütünleşir. En karanlık şekli Medusa’dır ki onun tek bir bakışı, taş etme gücüne sahiptir. Büyülenmiş ve korkmuş erkekler karanlık animalarını, büyüleyici güzellikteki bir kadına ve kötü kadere yansıtırlar. Bu yazıyı yazmadan hemen önce, senkronik görünen bir araba üzerinde şöyle yazdığını gördüm: “İkinci karımın arabası bir süpürge sopasıdır.” Bu “şaka” aslında bir adamın rüyalarını sık sık ziyaret eden kötü bir kadın hakkındaki derin korkulara işaret ediyor. İşte hep bu korku yüzünden birçok masum kadın büyücü cadılar addedilerek işkence ile öldürülmüştür. Çünkü kişinin kendi içindeki karanlıklarla yüzleşememesi, bu karanlıkları yansıtması için bir baskı oluşturur.

Erkeklerin kötü kadın korkusu, ejderha anne korkusundan kaynaklanır. Bunlar bilincin minicik bir ışığının bile sızmadığı bilinçaltının en derin korkularını oluşturur. Bu aslî yerde (bilinçaltında) herhangi bir ahlâkî değer bulunmaz. Aydınlık ve karanlık üzerine bir ayrım da yoktur. Bu “pençe ve dişlerde kan izlerinin bulunduğu, ve kaplanın –tanrıçanın -farklılaştırılmamış enerjisini sembolize eden” içgüdülerin vahşî ormanıdır. Bu kadına duyulan korku bütünüyle gerçektir ve asla reddedilmemelidir. Jung, bir gün şöyle demişti: “Kadın, çok ama çok güçlü, sihirli bir varlıktır. Bu yüzden kadınlardan korkarım”. Eğer içimizdeki kadınla, yaratıcı arasında bir ilişki kurabilirsek bu korkuyu daha iyi anlamlandırabiliriz. Efsanelerde bakire, -anima sembolü-genellikle bir ejderhanın elinde tutsaktır. Eskiden, kahramanın ejderhayı öldürmesi gerekirdi. Erkeklerin, kendi içsel dürtülerinde -annenin gücüne duydukları korkudan kurtulmaları gerekir. Sadece bu şartı yerine getirerek toplumsal kadın benliğinden sıyrılıp kendi öz kişiliklerine ulaşabilirler. Anima eski bir figür olmasına karşın, toplumsal bilinçaltına uzanan kökleriyle, o aynı zamanda bir kadınla olan kişisel ilişkiyi de sembolize eder. Bir erkeğin anima figürü -kendi anne modelinin ortak doğası içinde kendi kişiliğinin kolayca kaybolduğu, kendi annesi ile olan ilişkilerinden farklı olarak-çok gizli ve özeldir.

Erkeklerin kadınlarla olan ilişkisi ilk olarak ejderhanın tutsak tuttuğu “anne” örneği iledir. Bu örneğe hapsolmuş adam hep o anne figürünü arar, o adam için bütün kadınlar o anne figürü ile vasıflanmışlardır. Bu durumda bilinçaltı ile kişisel yaratıcının bir ilişkisi olmayabilir çünkü adam hâlen tutsaktır. Kendi iç ve dış dünyasındaki kadın ile kişisel ilişkisini anlaması için, saf kadınsı benliğinin özgür olması gerekir. Fakat birçok ejderha öldürülmüştür ve artık annenin kişiyi ve dünyasını iyileştirecek gücüne ihtiyaç vardır. Anima hâlen özgür bir duruşu, ejderha ise öldürülmeyi değil kabul edilmeyi beklemektedir. Kadın korkusuna gözlerimizi çevirmeye ve bilinç aynasında onun en karanlık yüzünü görmeye ihtiyacımız var. Sadece böyle yaparak bu korkuyu yansıtmaktan vazgeçer ve ancak bu şekilde kadının güçlü enerjisini reddetmektense onunla bütünleşiriz.

Anima genelde ilk olarak kadının en ideal formuyla ortaya çıkar. Namuslu ve çok güzel bir bakiredir. Batı kültüründe kadınlığın aydınlık ve karanlık yönleri ayrıdır. Kahraman fikri şereflendirilmiştir. “Cennetin Kraliçesi Mary” yansıtılmış, karanlığa gömülmüş; onun yerine dünyaya daha meyilli olan ikizi (ilk kez Judeo-Christian geleneğinde) Lilith [dişi iblis, dişi şeytan ]olarak ortaya çıkmıştır. Bu kişi Âdem’in ona boyun eğmeyi kabul etmeyen ilk karısı olarak tanıtılmıştır. Ejderhayı öldürmekle, belki bir bakireyi kurtarabiliriz; fakat kadının içgüdüsel gücünü reddetmiş oluruz. Kadın, hem bir bakire ve hem de bir ejderhadır. Artık bu iki özelliği birbirinden ayırmak gereksizdir. Bilinçaltının öz gücü tehdit altında olmaktan kurtulmalıdır. Eğer bir ejderhanın yüzüne sevgi ve bilinç gücü ile bakarsak, onun enerjisi ile bütünleşebiliriz. Bu bir erkek için geçerli olan bir çalışma olduğu gibi bir kadın için de gereklidir. Tıpkı erkeklerin içlerindeki kadınsı potansiyel ile birleşmeleri gerektiği gibi, kadınlar da kendi öz güçlerini kabul etmeye muhtaçtırlar. Burada kendi yaşamımızın kahramanını arayan göz ortaya çıkar. Geleceğin çocuğu ejderhanın sırtına binip onu kullanmaya gereksinim duyacaktır.

Bilinçaltına indiğimiz zaman orada kadınlığın doğal enerjisi ile karşılaşırız. Bu kadın anima idealleştirilmiş figürünün kapsayamadığı kadar romantiktir. Bu idealleştirilmiş imajın sunumunu Hamlet’te; Prens Hamlet’in Ophelia’ya beslediği o ilk aşkta çok açık bir şekilde görebiliriz. “Ruhumun taptığı güzellerin en güzelidir kutsal Ophelia”. Dünyaya meyilli hiçbir şey Hamlet’in hayaline girmemiştir. Fakat tıpkı ay gibi, kadınların da hep bir karanlık yönü vardır ve bu asla önemsenmeyecek bir şey değildir. “Sesi ister yakından gelsin, ister uzaktan; Hecate’nin varlığı hep hüküm sürmektedir.” Hamlet’in kaderi annesinin cinsel içgüdüleriyle amcası Claudius’la zina etmesi sayesinde kadının karanlık yüzü ile yüzleşmesini sağladı. Bu iğrenç olay, annesini hayvanca bir cinsî dürtü ile itham ediyordu:

Reddedilmiş, fakat yaşamak için

O kırışık yatakta kan ter içinde

Ahlaksızca pişirilmiş,

Domuz ahırının pislikleri içindeki sevgililer ve sevişmeler!”

Hâl böyleyken, bu imajın çağrıştırdığı sadece hayvani pislikler değildir; fakat bunun bu şekilde anlaşılmasının anne ile bağlantısı vardır. Eski zamanlarda, sevgili -yeryüzünün kraliçesi-olarak kutsallaştırılmışken, “domuz ahırının pislikleri” üretken dişi fahişeyi sembolize etmekteydi. Hem sevgili ve hem de fahişe, kadın cinsel organı ile ilişkilendirilmiştir. Bir Hindu evlilik geleneğinde kadının cinsel organına bal sürülürdü. “En ilkel ve en eski genelev kurumlan fahişelerle doluydu ve onlar Yunanda da Latinlerde de ‘domuz’ olarak adlandırılırlardı”.

Cinsellik ve verimlilik anneye aittir. Burada, Shakespeare anneyi hem şehvetli ve hem de ahlâksız içgüdülere sahip bir varlık olarak tanımlar. Hamlet’in “ruhunun taptığı” Ophelia’sı ise bu derin ve karanlık animayı içine almaz ve böylece Ophelia bilinçaltına geri dönerek orada önce çılgınlığın içinde sonra ise “anlamsız bir akıntı içinde boğularak” kaybolur. Daha sonra Hamlet, kadınlığın iki yönünü birleştirmeyi başarır ve böylece onun üstün doğasının da farkına varır. Ophelia gömüldüğü zaman, Gertrude Hamlet’in bilinçaltına inişinde deliliklerinden sonra hissettiği ruhanî durumu şöyle açıklar:

“Biraz sonra, kadının masumluğu kadar hasta,

Onun iki taraflı altınları açığa çıktığında,

Hamlet’in sessizliği tazeliğini yitirerek kalakalır.”

Burada kadının “masumluğu” Yaratıcı’nın kadınsı ruhuna, kadınlığın ulaşabileceği en yüksek zirveye delâlet etmektedir. Bu kadının özünün değişimidir. Kadının çift yönlü yüzü “iki taraflı altın” olarak ifade edilmiştir, maneviyattaki simya süreci, karmaşık zıtlıkların saf altına çevirilmesidir.

Sh: 94-97

ÇEKİCİ VE KURNAZ KADIN

Anima’nın negatif yönü birçok farklı şekilde kendini görünür kılabilir. Kadın her zaman dış dünyaya ait bir figüre yansıyarak ortaya çıkmaz. Anima, bilinçaltı ve bilinçli akıl arasında arabuluculuk yapar ve o kadın sayesinde erkek, bilinçaltının yaratıcı enerjilerine bir giriş kapısı bulur. Kadın, onun düşünceye dalışıdır; fakat kadın negatif yönüyle erkeğe yaratıcı düşüncelerinin meyvesini tatma izni vermez. Kadın, onun potansiyelini bilinçaltında tutacak ya da-Gogh veya Wagner gibi büyük sanatçıların yaptığı gibi erkeği bilinçaltının yaratıcı gücüyle altederek, erkeğin kendi kişisel benliğinin cinnet geçirmesini sağlayarak onu kaybedecektir.

Jung, kadınların bu yüzünü, görünmez kurnazlıklarla dolu olarak yaşadı. Bilinçaltının fantezileri üzerinde çalıştığı bir zamanda içinden bir ses bunun bir “sanat” olduğunu söyledi ve Jung eğer bu sese inansaydı:

“O kolayca beni yanlış anlaşılmış bir sanatçı olduğuma inandırarak baştan çıkarabilir ve benim sanatçı doğam bana gerçeği inkâr etme hakkını verirdi.”

“Anima”nın karanlık yüzü her daim bizleri gerçeklikten uzaklaştırarak, büyüleyici fakat kasvetli bilinçaltı sularına götürmek için cezbetmeye çalışır. Ona karşı savunma gücü bilinçtir, o bizi gündelik yaşamda sıradanlaştırarak bir yerde oturup kalmaktan korur, aynı zamanda manevî dünyamızda da kolaylaştırıcı bir köprü olur. Jung, “anima”nın tehlikeli yönüne ve bilinçaltının içeriği ile bilinçli olarak çalışmanın önemine vurgu yapar:

“Anima’nın, bilinçaltının ağzından yavaşça içe sızışı, bir erkeği tamamen yıkabilir. Son analizde kesin faktör bilinçliliktir ki o, bilinçaltının gösterilerini algılayıp ona karşı tavır alabilir.”

Jung gibi bilinçaltı ile ilgili gerçeğe dayalı araştırma ve çalışmalar yapan bir arkadaş, aniden ard arda gelerek onu fikirleriyle cezbeden ve yazısının yönünü şaşırtmak için çalışan bu karanlık yüzlü kadını tecrübe etti. Bir süre, bu fikirleri mi takip etmesi yoksa bir önceki izde mi devam etmesi gerektiğini düşündü. Onun fikirlerinin çekiciliğinin farkındaydı ve çalışmasının merkezî temasından böylesine cezbolup uzaklaşmanın tehlikesinin de farkındaydı. Ve aynı zamanda da, bilinçli olarak bu yeni fikirlerin peşinden gitmeyi seçti. Bu kararı bilinçli olarak vermek küçümsenmemelidir, bunun anlamı araştırmacının bilinçaltı tarafından baştan çıkarılmadığıdır. Bu olayın çok derin psikolojik etkileri olmuş olmalıydı ki, bir süre sonra araştırmacı bir rüya gördü. Bu rüya peri masallarının efsaneleri gibiydi:

“Kötü bir adam ve onun karısına karşı verilen bir savaşta, kötü adamın adamları tarafından kuşatıldım. İçinde olduğumuz yer garip bir yerdi, yengeç kabukları yapıştırılarak oluşturulmuş çok yüksek bir kalenin üst yarısındaydık. Yuvarlak, simetrik bir yapısı vardı ve tüm çevresi belli aralıklarla bölünmüş girişe sahipti; fakat içine girilmez görünüyordu. Savaşın lideri bendim fakat aynı zamanda lider olmaktan bir o kadar da uzaktım… Öyle ki liderin farklı biri olduğunu görüyor ve onu gözlemleyebiliyordum.

Kötü adamın karısı pusudaydı, fizikî olarak mükemmel güzellikte, şuh, ışıktan bir elbise giymiş kadın formunu aldı ve bu kılıkla kaleye girdi. Ben, yani lider, onun giydiği o elbisenin altında yatan aslını görebiliyordum, onun kim olduğunu bilinçli olarak biliyordum; fakat onun bu değişik kılığı ile oyun oynamaya karar verdim. Onun kılığını gizlemesi gibi ben de onun kim olduğunu bildiğimi gizledim ve kasten onu baştan çıkarıp ona âşık oldum.

Ertesi sabah kaledeki diğer insanlar biz yatakta birlikte yatarken yanımıza geldiler. Kalenin kemerlerinden birinin geçtiği çok geniş bir odadaydık. O, yataktan çıktı ve herkesin gözü önünde hızla değişmeye başladı. Anbean, yaşlı, bunak, ölmek üzere olan bir kadına dönüştü. Ben, yani lider, ona âşık olmanın öldürücü hastalığını hissederek yatakta kalakaldım. İşte bu onun aslında yapmak istediği şeydi. Baştan çıkarıcı tuzakları işe yaramıştı. Fakat yatakta ölürken, İlâhî bir kadın sesi bize net ve yüksek bir sesle şöyle dedi (sanki binanın dışından içeriye doğru yankılanıyordu): ‘Bir başkasına borçlu olduğun için-neden borçlu olduğun önemli değil-bir kitabı yazarsan, bu senin kitabın olmaz.’

Bu sesi daha önce de duymuştum, kim olduğunu biliyordum. Hayatımda bir kez, o da 15 yıl önce yatağımda yatarken bana konuşmuştu ve söyledikleri hayatımı değiştirmişti.”

Bu rüya, rüya sahibinin egosu ve gölgesi arasındaki içsel çatışmaları, “kötü adam” ve “anima” olarak sembolize eden bir savaşla başlıyor. Sık sık olduğu üzere, gölge ve negatif animanın bir birleşme noktası vardır, o da kötü adamın karısıdır. Rüya sahibinin gördüğü kale içine girilmez gözüküyordu. Bu kale gölgeden gelecek tek bir atakla yenilgiye uğratılamazdı. Direkt yüzleşmeler genellikle sebepler tarafından yenilgiye uğratılır fakat animanın “yavaş yavaş içe sızışı” ve “öneri” gücü bunu başarır. Jung’un da uyarıda bulunduğu gibi aslında bu daha da tehlikelidir. Bu kadının cesareti, erkeğin bilincini temelden çürütebilir, yaptığı her şeyin değerini düşürebilir, ilgisini yanlış yönlere çekebilir. Öyle ki, kişi genelde ne yapmakta olduğunun dahi farkında değildir.

Bununla beraber, rüyanın başlangıcında, rüyayı gören kişinin egosu hem savaşın “lideri” olan ve hem de “liderden tamamen uzak olan” bir niteliğe sahipti. Liderin başka biri olduğunu görüp onu izleyebiliyordu. Daha önceki sayfalarda bilinçaltının yok edici gücünü dengeleyen detaylar ve gözlemleme davranışının önemi üzerinde durmuştuk. Bu davranış, kadının baştan çıkarıcı kuşatmasında kaybolmadan kişinin animanın karanlık yüzünü deneyimlemesini imkansız kılmaktadır.

Anima, kılık değiştirmek gibidir ve bu rüyada birçok peri masalında olduğu gibi, büyücüye benzeyen kötü kadın, kahramanı baştan çıkarmak için çok güzel, şuh bir kadın maskesine bürünüyor. Fakat rüya sahibinin bilinçli düşünüşü, ona kadının maskesinin altındaki gerçek yüzünü görebilme kabiliyetini veriyor. Öte yandan da kadınla oynamak için kendi kendisine izin veriyor. Gerçek hayatta, bilinçaltından gelen fikirlerin tehlikeli cazibesinin farkındaydı; fakat onlar üzerinde çalışmaya karar vermişti. Riskli bir rol oynayarak, “kasten kadının cazibesine kapılıp” kötü adamın karısına âşık olmuştu.

Aşk, bütünleşmeyi sembolize eder, rüya sahibi animanın karanlık arzularının hilekâr doğasını kabul ederek, bilinçli bir şekilde bunu deneyimleyebildi. Böylece kadının negatif enerjisi ile bütünleşti. Ne zaman ki âşıklar ertesi sabah uyandılar, bir bütünleşmeyi sezen kaledeki diğer insanlar da onların yanma geldi. Âşıklar aynı yatak odasındaydılar. Kalenin iç yapısına uygun olarak geniş bir odadaydılar ve odanın ortasında bir kemer vardı. Rüya sahibinin ruhu, bu şekilde ayrılık deneyimi yaşamadan tek bir manevî bütünlüğü simgelemiş olmaktadır. Bu kemerin aynı zamanda uğurlu bir sembolik anlamı da vardır. Çünkü bir kemerin altından geçmek üyeliğe kabul törenini “yeniden doğuşu”, “eski hayatı gerilerde bırakmayı” simgeler.

Animanın karanlık yüzü ile bir bütünlük sağlamak, çok derin bir kabuldür. Fakat öncelikle rüya sahibi; bozulmayı, ölmeyi ve bilinçaltının eski alışkanlıklarını bırakmasını içeren bir çürüme evresi geçirmek zorundadır. Rüyada, çok güzel, baştan çıkarıcı bir kadın, yaşlı bir nine hâline geliyordu. Bu da birçok peri masalında görünen bir şeydir. Negatif anima cezbedici gücünü kaybedince, gerçek yüzü olan büyücü kadın kılığına geri döner. Bu kadın yalnızca yaşlı değildir aynı zamanda ölmektedir de… Rüya sahibi de onunla aşk yaşadığı için kendisine bulaşmış hastalıktan dolayı ölmektedir. Bu, aslında tam da kadının istediği şeydir, bilincinin sonsuza dek hükmünü yitireceği bilinçaltında onu cezbetmek ve yok etmek… Fakat rüya sahibinin bilinçli kararından dolayı, bu ölüm onun bilinçaltının karanlıklarında kaybolmasına izin vermeyecektir. Dahası bilincinin dönüşümüne sebep olacaktır. Gerçekte yeni bir ilişkinin ortaya çıkabilmesi için, rüya sahibinin kadına karşı olan eski davranışlarının ve kadının yaratıcı potansiyeli ile olan ilişkisinin ölmesi gerekir. Artık negatif anima, kadınların İlâhî yüzü olan Sofya’ya dönüştürülmüştür. Rüya sahibinin duyduğu ses işte bu bilge kadının sesidir. Negatif yönlerinden, negatif yüzünden temizlenmiş ve kadınlığın en yüksek mertebesine ulaşmış bir kadının sesi artık rüya sahibinin bütün ruhundan geçerek duyulabilmektedir.

Rüya sahibi Sofya’nın sesini bir kez de on beş yıl önce duymuştu ve bu onun hayatını değiştirmişti. O bunu asla unutmadı; fakat bu kez animanın karanlık yüzü ile bütünleşerek Sofya ile direkt bir iletişime geçmeye muktedir olmuştur. Sofya ona bütün çalışmalarında rehberlik etmiştir. Fakat ilk olarak ona ana prensipten bahsedecektir. “Bir başkasına borçlu olduğun için-neden borçlu olduğun önemli değilbir kitabı yazarsan, bu senin kitabın olmaz.” Bu çok sıradan bir söz gibi gözükebilir (sana sahip benlik gerçek benliğin olur); fakat derin bir psikolojik manası vardır. Animanın yaratıcı potansiyeli üzerine çalışırken, onun içinden çıkacak olan enerjiye kanal açarız. Eğer kişi kendi iç benliğine karşı dürüst değilse bu enerji sapık bir hâl alabilir. Bilinçaltından gelen bu enerji yanlış anlaşılır, bozulur ve çok tahrip edici bir güce dönüşebilir.

Bilinçaltının enerjisi ile çalışırken tek motivasyonumuz, en derinlere, yaratıcılık amacımıza ulaşmaktır. Bu amaç her zaman bizim manevî (gerçek) benliğimiz ile uyum içindedir. Eğer kişi kendi manevî rehberini izlemekte serbest değilse ve eğer bu enerjiyi çok farklı bir amaca hizmet için kullanırsa (eğer kitap bir şekilde bir borç ödemek için başkasına yazılıyorsa) bu enerji yanlış bir yöne kayacak, kirlenecektir. Bu her türlü dış sebebe ya da dışa ait bir fikre sadakati gösterir; çünkü bir sebebi doğrulamak insanın içinde süre giden bilinçli yapıyı hapsedebilir. En tehlikeli durum ise, bu enerjinin egonun güç arzusu için, kişisel kazanç ve prestij için kullanılmasıdır. Bu enerjilerin en önde geleni paradır. Dinamik; fakat esas olarak etik dışıdır. Bu enerji ayrımcılık ilkesi taşımaz ve güç hayranı, güce acıkmış gölgeleri besler. Öyle ki bu gölgeler zamanla egoyu bile hakimiyetine alacak kadar güçlenirler.

Bilinçaltının tüm potansiyeli yaratıcılığa kullanılmadan önce, gölgelerle yüzleştirilmiş ve animanın karanlık maskesi çıkarılmış olmalıdır. Bu inanılmaz kuvvetteki gücü koymak için tertemiz bir kaba ihtiyaç vardır. Çünkü bilinçaltının çok derinlerine inilmiş ve daha fazla kanal açılmıştır. Bu yüzden de daha yüksek bir ahlâk standardına gereksinim duyulur. Ahlâk standardının manası “daha iyi biri olmak” değil bilincimizin, içinde bulunan aslî enerjiler tarafından bozulmaması ya da yanlış yola sapmaması için temizliğe ve saflığa ihtiyaç duymasıdır.

Sh: 97-103

RUHUN GİZLİ MAHZENLERİ

Ruh, yaradılış dansının içinde gizlenmiş kadınla bir gizem taşır. Kadın, her ne kadar bir erkek için baştan çıkarıcı olsa da kadın aynı zamanda bir rehberdir. Dante’nin Beatris’i gibi kadın, kişiyi ruhunun gizli mahzenlerine de götürebilir. Kadının karanlık yönlerini bir kez kabul ettikten sonra o artık kişiyi yoldan çıkaramaz ve yok edemez. Sadece kişiyi, iç benliğinin güzelliklerine götürür ve bunu yapan onun peçesiz yüzünden başkası değildir. Şimdi anlatacağımız rüyadaki kadın da işte böyle bir kadındır:

“Bir şatodaydım. Harikulade güzellikte bir kadın beni şatonun halka açık olmayan bir bölümüne götürüyordu. Başka kimsenin görmesine izin verilmemiş gizli bir yere geldik. İçeri girdim. Şimdiye kadar gördüğüm odaların içerisinde en güzeliydi. Şandelleri vardı. Dikdörtgen bir odaydı ve içinde büyük bir havuz vardı. Havuzun ortasında ise çok güzel su zambakları açmıştı. Çiçeklerle mandala şeklinde bir arajman yapılmıştı.

Havuzda şimdiye dek gördüğüm en güzel balıklar yüzüyordu. Henüz yemlenmişlerdi; ben de onları biraz besledim. Balıklar mercan rengiydi ve Japon balıkları gibi şişmanlardı. Aralarında bir tane de kurbağa vardı.

Sonra birden havuzun aslında zürafalarla dolu olduğunu fark ettim. Bir tane büyük zürafa, bir sürü de yavru zürafa vardı. Sanki normalde yaşadıkları yer oraymış gibi suyun altında nefes alabiliyorlar ve orada rahatça yaşayabiliyorlardı. Tekrar o kadına eşlik ettim ve şatoyu gezerken benimle hep o ilgilendi.”

Benlik şatosunun içinde rüya sahibinin güzeller güzeli anima figürü onu halka açık olmayan ve daha önce kimseye gösterilmemiş gizli bir yere götürüyor. Ego dünyasında yaşarken ve günlük yaşamın koşuşturmasıyla ilgilenirken çok nadiren kendi varlığımızın en özündeki yerlere girebilme imkanı buluruz. Zaman zaman bir rüya bize gerçek benliğimize mucizevî bir şekilde göz atabileceğimiz bir pencere açıverir. Sosyal hayatımız içerisinde sadece başkalarına karşı değil, kendimize karşı da güzelliklerimiz geçerlidir. Sadece biraz geri çekilip -meditasyon sessizliğine ya da uykudaki huzurun derinliklerine indiğimizde-peçeler kalkar. Sırlara vakıf olabilir ve çok uzun zamandır kollarımıza almamız için beklemekte olan gelinimizin mis kokusunu duyabiliriz:

“Etrafı çevrili, baharın susturulduğu, çeşmesi mühürlü bir bahçe…

Hoş meyveleri olan bir meyve bahçesi; nar çiçekleri, Hint sümbülleri…

Uyanış… bir kuzey rüzgârı; ve senin gelişin güneyden.

Benim bahçemde çiçek açtın, bu çiçeğin balı damlayabilir.

Sevgilim, bahçene girmeme ve o güzel meyvelerden yememe izin ver.”

Kadın, bizleri zengin ruhunun meyve ve çiçekleriyle donatılmış bahçesine götürür. Bu “gizli bahçe”yi bulmak için duyulan özlem, cinsî çekicilikten çok daha derindir. Bu bahçe akla değil kalbe ait olan bir bilgelikle dopdoludur ve bu yer âşıkların gerçek buluşma yeridir. Cinsel hazzın o kısacık anlarında bu bahçenin meyvelerinden tadarız. Cinsî çekicilik kalpten yayılan ve birleşmenin hatırına bizlere verilen bir haz deneyimidir. Irina Tweedi’ye göre burada “işlevsel olan beden değil ruhtur” Eğer bir çift, hem ruhen ve hem de bedenen aşkı yaşıyorlarsa ve haz anında her şeyi “Gerçek Sevgili” ye veriyorlarsa, işte onlar gizemin coşturan evine, bu güzel kokulu bahçeye girmeye hak kazanırlar. Gizemli anlar çok erotik de olabilir (Cinsel organlarda değil daha çok boğazda hissedilen, boğazdan gelen bir enerji). Bu haz anlarında gizem hep alıcı olan kişinindir. Seven sevgilisinin ruhu ile bütünleşir. Erkek ya da kadın bu deneyimde kadınlaşır ve onun coşkunluğunda her iki taraf da köleleşir ve özgürleşir, mest olur ve temizlenir:

“Beni sana al, beni sende hapset.

Benim için, özgürlük beni kendimden geçirmen,

Temizlik ise beni mest etmendir”

Ruhun gizemleri dişidir. Rüya sahibinin gördüğü şatoda gizlenmiş olan o güzel odadaki her şey dişiydi. Odada, ortasında harika su zambakları olan büyük bir havuz vardı. İfade etmiş olduğum gibi zambak, nilüfer çiçeği ile aynı özellikleri gösterir ve bakire Tanrıça için kutsallaştırılmıştır. Çamurda büyüyüp, yükselip, ancak su yüzüne geldiğinde çiçek açar. Bu yüzden zambak, bilinçaltının çamurlu derinliklerinde başlayan ve sonra bilince ulaştığında orada çiçek açan içsel değişim sürecini simgelemektedir. Böylece ego, çok önemli olan bu içsel değişimlerin farkında olmaz ve kişi genelde bir şeyler olduğunu hissetmez bile… Bütün varlığımızı baştan aşağı değiştiren simya süreci derinlerde, kendi içimizde, ruhumuzun yapısını değiştirerek sessizce büyür. Değişim bu şekilde köklenmiş değildir ve nadiren uzun sürelidir; ancak yüzeyin dalgalı olmasını sever. Gerçek bir içsel çalışma sabır ve azim ister. Sadece bu azmi ve sabrı gösterebilenler dosdoğru bir söz vermiş olurlar ve sadece onlar açık sonuçlar deneyimlemeksizin bu zor, bu tatlı yolda yürümeye devam edebileceklerdir.

Fakat sonunda çiçek açılır, su zambakları mandala şeklini almışlardır. Benliğin güzelliği, önce rüya sahibinin gözlerini açar. Bu her zaman saygıyla karışık bir korku hissi verir; çünkü o kutsal doğamızı bilince taşımaktadır ve gerçek evimiz akla gelir:

“Ne kadar güzel bir nilüfer çiçeğiydi!

Bu çiçek kainatın dönencesinin kalpteki ifadesiydi!

Sadece birkaç saf ruh bunun gerçek zevkini tatmıştır.

Müzik onun her yerindedir ve onda

Sonsuz Denizi’n coşkusuna katılan bir kalp vardır.”

Havuz balıklarla doluydu. Bu, simya sürecinde birleşip değişen bilinçaltını sembolize etmekteydi. Fakat bu balıklar “şimdiye kadar gördüğü en güzel balıklar”dı. Burada rüya sahibi bilinçaltına gizlenmiş olan benliğinin güzelliğini tekrar görüyor. O balıklar ” çok güzel bir mercan rengiydiler”. Mercan, Büyük Tanrıça’nın ağacıdır ve içsel dönüşümün derinlerde gerçekleşmesi sebebiyle o Büyük Tanrıça’nın hakimiyeti altındadır. Söylediğim gibi, Büyük Tanrıça, kişinin bilinçliliğinin gelişmesine karşı koyar. Fakat kalp kraldır ve benlik de liderdir; “Her türlü gücün merkezidir; öyle ki Tanrıça dahi Benlik’in emirlerine uyar.” Eğer arayışçı -istek ve meditasyonlakalpte yaşayan bu esas üzerine yoğunlaşırsa, Tanrıça’nın enerjileri ona yardım edecek ve ruhun gelişimini engellemeyeceklerdir. Nilüfer aynı zamanda aşkın rengi olan pembeyi de çağrıştırır. Bu imalar aşk yolunun içsel sırlarındandır, kalpteki meditasyon aşk enerjisiyle arayışçının tüm ruhuna aşılanır. Ruh ve onun tüm içeriği aşkın enerjisi ile dönüşerek kendi içindekilerden vazgeçer.

Balıkların haricinde havuzda bir de kurbağa vardı. Kurbağa aya ait bir temdit ve dönüşüm sembolüdür, içsel değişim için dişiliğe vurgu yapar. Fakat sonra rüya sahibi havuzun “zürafalarla dolu olduğunu” fark eder. Uzun kirpikleri ve soylu görünümleriyle zürafalar en zarif ve kadınsı yaratıklardan biridir. Bu zürafalar su altında yaşamaktan memnundular; çünkü bu onların yaşam alanıdır. Bilinçaltı kadına ait güzelliğin ve zarafetin mekânıdır. Bu nitelikleriyle, konuşmaktan çok huzura ait derin bir bilgeliğe sahiptir. Zarif bir kadın yürüyüşü, doğasıyla uyumlu bir harekettir. Sûfi için bu kadının kaşının kavisi İlâhî güzelliğin inceliğini sembolize eder. Duyularımızla algıladığımız ve unuttuğumuz şeylerdense, kelimelerle ilişkilendirilmiş bilgilere değer vermeye şartlandırıldık. Bir dokunuş, nasıl saklı hisleri uyandırıyorsa ve bir okşayış nasıl anlayış hissini iletiyorsa zürafa imajı da kadınlığın uzun zaman göz yumulmuş içgüdüsel niteliklere sahip dünyasını simgeler. İşte şimdi, mantıksal varoluşumuzun soğukluğuna sıcaklık getirmek için ona ihtiyacımız var.

Sh: 108-113

TANRI’NIN KADIN KILIĞINDAKİ GÜZELLİĞİ

Kadının büyüleyici yönü, yaratıcılığın bilgeliğini taşır. Yaratıcılığın bütünü Tanrı’nın kadın bedeninde görünebilir. Anima bir kadına yansıtıldığında onda tamamlanma bulur ve ona karşı korkuyla karışık bir saygı duyar. İç dünyanın ve dış dünyanın güzellikleri onda bir araya getirilmiştir. Tanrıçaya soyut olarak tapınılmaz; çünkü onun esas özelliklerinden biri de fiziksel görünümüdür. Kötü niyetli olanların ise farklı özellikleri vardır. Öte yandan erkeksi ruh daha soyut bir doğaya sahiptir. Bir kadın bir erkeği akıllı olduğu için, ruhu için sevebilir ve onun fiziğinin güzel olmasına gereksinim duymayabilir. Fakat bir erkek sevdiği kadının bedenini güzel görmeye ihtiyaç duyar. O bir Afrodit bulma arayışındadır. Bundan dolayı birçok kadın dergisi vardır ve onlar maalesef Afrodit’in bedeninin güzelliğini pornografi seviyesine düşürerek erkeklerin bu isteğini ifade ederler. Oysa kadın kendi olarak asla iffetsiz olmaz, tıpkı toprak gibi:

“Kadın altın gibidir, toprak gibidir, o asla iffetsiz değildir. Altın, tuvalete düşse bile alıp temizlendiğinde gene altındır, değeri düşmez. Toprak ise her şeyi arındırır, mevsimleri dönüştürür. Toprak her zaman temizdir ve kadın da her aybaşından sonra temizdir.”

Kadın bedeni ve cinselliği yeryüzünün kutsal cevherlerinden bir parçadır. Şimdi anlatılacak olan rüyadaki anima figürü kadının tüm bu yönlerini içeriyor. Bir erkeğin ruhunda bir kadının kıymetli bir altın gibi değer taşıdığını naklediyor:

“Yarı çıplak olduğum hâlde, eski kız arkadaşım Aurelia ile karşılaştım. Aniden onun da yarı çıplak olduğunu fark ettim. Kenarları açık bir tunik giymişti. Onun olağanüstü güzellikteki vücudunu görebiliyordum. Kasları güçlüydü, bana Diana’yı hatırlatıyordu.

Şakalaşarak birbirimizi yakalamaya çalışıyorduk ve bir dakika içinde yolun dışına çıktık. Kahverengi toprağı olan taze sapanlar dikili bir alanda koştuk. Alan bir küçük tepeye doğru kıvrılıyordu. Aurelia benden hemen hemen on metre uzaktaydı, açık alanda sırtüstü yere uzanmıştı.

Uçarcasına ona doğru atıldım, yavaşça karnı üzerine uzanarak, cinsel organına dokundum. Aniden karnı ile bacakları arasındaki bölgenin ufalanmış toprakla örtülü olduğunu fark ettim. Ellerimi, bu toprağın içine uzattım ve o toprağın ne kadar değerli olduğunu hissettim. Sonra kutsal bir seramonideymişim gibi Aurelia beni kendine çekti ve bedenini bana teslim etti.”

Rüya sahibinin anima figürü Aurelia ismi ile şekil bulmuş ki bu isim (Latince’de altın demek olan) aurumdan türetilmiştir.

Onun “olağanüstü güzel vücudunu” görünce rüya sahibi onu Diana ile ilişkilendirmişti. Diana; Artemis’in Romalı eşdeğeridir, temizliğin ve ilkel kadınlığın göstergesidir, ormanlık bölgede avlanan bir tanrıçadır. Aurelia, kapalı kapılar ardında ya da yatakta değildi. Bu da Diana’ya işaret eden bir imadır. “Zengin kahverengi bir toprak”tan bahsedilmektedir. Aurelia’nın güzelliği ve toprak birbiriyle alakalıdır ve Aurelia sayesinde rüyayı gören kişi toprağın ne kadar değerli olduğunu fark etmektedir. Aurelia’nın altını, onun temiz, kadınsı benliğinin altınıdır. Rüyanın sonunda Aurelia “bedenini rüya sahibine teslim etmekteydi” Böylece rüya sahibi kadınlığın kutsal gizemine kabul edilmiştir. Rüyanın tasvirinde eski zamanın tutku, aşk ve ölüm tanrıçası Inanna’nın şarkısı yankılanmaktadır:

“Benim vulvam, boynuzum,

Cennetin gemisidir.

Yeni ay gibi arzuyla dopdoludur.

Altında sonsuz bir arazi uzanır.

Ben olduğum için,

Vulvama kim gelecek?

Benim en yüksek mertebeme erip,

Islak toprağıma ayak basacak?

Dumuzi cevap verir:

Ey mükemmel kadın, kral vulvana gelecek,

Ben, Kral Dumuzi senin vulvana geleceğim.

Inanna yanıt verir:

Öyleyse, ey kalbimin erkeği haydi vulvama gel!

Ona gel!”

Toprak ve cinsellik, eski kadınların doğum ayinlerinden bir parçadır. Rüya sahibi, bu törene kabul edilmiş ve sonrasında o kadınla olan ilişkisi dönüşüm geçirmiştir. O, kadının doğal enerjisinin hem güzelliğini hem de kutsallığını yaşadı. Eski zamanlarda kutsal fahişeler, tanrıçanın tapınağında bu kabul ediş işlevini yerine getirirlerdi. Bu zamanlar geçmişte kaldı ve o tapmaklar yok edildi ya da çer çöp yığınına dönüştü, yıkıldı. Fakat animanın rehberliğinde aynı kutsal süreç bir erkeğin ruhunda tekrar yaşanmaktadır. Aslında anima daha direkt içsel tecrübeler, tanrıça ile daha yakın bir bağlantı sunar. Rahibe tanrıçanın çanağı olduğu hâlde anima kendi başına orijinal bir figürdür. O, kendi hayalinde erkek elbisesi giymiş bir tanrıçadır.

Bir erkeği kendi içindeki kadın ruhunun gizemine kabul eden anima, bunu fani bir kadın güzelliği ve büyüleyiciliği üzerinde somutlaştırır. Aslında anima figürünü üzerinde taşıyan kadın fiziksel olarak güzel olmak zorunda değildir. Anima figürünün en güzellerinden olan Kleopatra’nın fiziksel olarak çekici olması umulur bir şey değildi. Fakat erkeklerde, kadın bedeninin güzelliğini tecrübe etme, Afrodit’in vücudunu görme ve ona dokunma isteği vardır. Güzellik seyircinin gözündedir ve planlanma büyüsü ile her kadın yücelmiş görülebilir. Bu erkeksi ihtiyacın en eski hâlinde bir yanlış anlaşılma vardır ve son yıllarda bir çok kadın bu yanlış anlamadan yola çıkarak, sadece bedenleri ile değerlendirildiklerini hissederek buna isyan ettiler. Daha önce bir kadının rüyasından bahsetmiştim. Bu rüyada kadın kralın metresiydi ve o erkek için kendisini sadece bir “nesne” olarak hissediyordu. Ataerkil kültürümüz kadınlığın içsel tapınaklarını yok etti ve onun dış formunu bir nesne gibi yansıtma arayışına girdi. Şimdi ise kadına eski mevkiini vermenin, ona her hâliyle itibar etmenin zamanı geldi. Dünyevi güzelliğin en yüksek formu olarak bir kadın bir erkeğe onun hiçbir zaman sahip olamayacağı şeyi; kalbi ile iletişim kurabilmesini sağlar:

“Kadın arayışın ötesindedir ve bu çok net görünebilir. Şekilsizlik tüm şekillerin ortasında bulunur. Ben şekillerin güzelliklerine şarkılar söylüyorum.”

Genelde, anima bir kadın üzerine yönlendirildiğinde kadın kendisini bir obje gibi kişi gibi değil suret olarak hisseder. Kadın, kendi olarak görünmediğini hissettiğinde bu yönlendirilişi kırmak ya da bundan kaçmak isteyebilir.

Bu, erkeklerin bu ilâhî suretle ne yapacağını bilememesinden ya da bunu kendi kişilikleriyle karıştırmalarından olabilir mi?

Eğer bir kadın kendisini kutsal kadınlığın bir bireyi olarak görebilseydi, bu yönlendiriş onun kendi içinde bir itibar görür müydü?

Böylece kişisellikten öte kendine has bir dünyanın ötesini görebilme imkânı verilen kadının bu yansıtmanın bir hapis değil, kutsal emanetlerin saklandığı bir mekân gibi görmesi mümkün olur muydu?

Kadın sevgilisinin bu yansıtmasını kadınlığının iç kutsallığı ile ilişkilendirip, yine bu kutsallığının sevgilisinin ilgisinin kaynağı olduğunu hissedebilir miydi?

Sh:119-123

KOŞULSUZ SEVGİ

Kültürümüzün maneviyatı reddetmesi sebebiyle, bu enerji açığa çıktığında onunla ne yapacağımızı bilemeyiz. Çoğu insan için aşk, en güçlü ve en direkt deneyimdir. Dini okullar insanlara çok önceden parçalanmış olan öz dünyaları ile nasıl kaynaşacaklarını öğretir, maneviyatı, günlük hayatımızın bir parçası hâline getirmeyi, kendi metafizik kuvvetlerimiz ile nasıl yaşayacağımızı öğrenmeliyiz.

Yansıtma, aşk ilişkileri ve evliliklerdeki yanlış anlaşılmalar konusunda bir çok açıdan sorumludur. Kendi yansıtmalarımız ile âşık olur ve o kişiyle evleniriz. Bir süre sonra aslında hiç de hoşlanmadığımız ve tanımadığımız biriyle yaşıyor olduğumuzu fark ederiz. Özellikle de harekete geçen bu psikolojik drama anlaşılamıyorsa iç dünyamızın karışır ve acı çekmemize sebep olabilir. Birçok doğu ülkesinde aşk evliliği yapılmadığından animus/anima [kötü niyet/ hayat kaynağı, ruh can. ] yansıtması çok güçlü değildir. Dahası, romantik aşk her ne kadar tarih boyunca var olmuş olsa da, farklı kültürlerin edebiyatlarında bulunsa da, romantik aşk sadece batı kültüründe dominanttır. Romantik aşk fikri, batı kültüründe . yüzyılın sonunda Toroubadours şiirlerinde nâzende aşkın alışkanlığı olarak ortaya çıkmıştır. O zamandan beri, toplum ruhu tarafından artan bir ilgiyle sahip çıkılmıştır. Bugün sinema ve televizyon ekranlarını kültürümüzün bir parçası olarak doldurmaktadır. Romantik aşka inanıyoruz, onun neşesi bize mutluluk veriyor ve onun trajedisine ansızın yakalanıveriyoruz.

Pekâlâ cevap bu yansıtmadan vazgeçmek için kendimizi eğitmek ve âşık olduğumuz kişiyle asla evlenmememiz midir? Bu armağandan kaçmayı mı denemeliyiz yoksa yarattığı karışıklığı (içimizde oluşturduğumuz ideal kişiliği sıradan bir insana yansıtışımızı) çözen gizli bir anahtar var mıdır? Bir keresinde bu soruyu çok yaşlı bir ermişe sormuştum, iki kelime ile cevap vermişti: “Koşulsuz sevgi”. Evet, koşulsuz sevmek her şeyi içine alıyor. Koşulsuz sevgi rağbet görmeyen ama makbul olandır. St. Paul tarafından tanımlanan aşk da bu özelliktedir:

“Aşk uzun süreli bir acı verir ve o çeşit çeşittir.

Aşk haset etmez, aşk kendisiyle övünmez ve sönmez.

Kendi yolunu aramaz, kolayca tahrik olmaz, sevdiği için kötülük düşünmez…

Her şeye dayanır, her şeye inanır, her şeyden umuda kapılır, her şeye katlanır.”

Koşulsuz bir sevgi zıtlıkları barındırır, insanı ve İlâhî olanı, kişiyi ve yansıtmalarını… Kafa karıştırıcı ve acı verici ayrılıklar, zıtlıklar arasında gidip gelen bu hâl, âşık için hiç de huzur verici bir durum değildir. Koşulsuz sevgi, ikiliği aştığı için egoya ait değildir. Seven kişi kendini değil, sevdiğini düşünür, korur ve aşkla kendinden geçmiş bir deli olur. Bununla beraber âşık, canı yansa da ateşe geri döner, sevdiği kişiden uzakta durmaya dayanamaz.

Bu acı verici süreç boyunca kalbin simya çanağında, seven kişinin yansıtmaları egosu ile beraber yakılır. Animus/anima reddedilmemiş aksine ateşle dönüştürülmüş olarak kalpteki yerine geri döner. Sonra âşık olan kişi sevdiğinin gözünde kendi yansıtmalarını değil, onun ruhunun güzelliğini görür. Sevilen gerçek hâliyle, hem İlâhî boyutta hem de İnsanî boyutta görülebilir. Fakat bu defa da seven kişinin içsel ilgisi içine kapanır ve “başka bir yüz” arayışına girer. Bu süreç yansıtmalarla başlar, kalpte devam eder ve kendi aşk serüvenimizin gerçek doğasını bir anlık göz kaçışlarıyla görmeye başlarız. Başka bir insana duyduğumuz aşk, sadece İlâhî aşkın, gerçek aşkın bir yansımasıdır.

Anima ya da animus bilinçaltımızın derinlerinden ortaya çıkar ve bizi aşkın kendine ait kurallarına götürür. Bir erkek için kendi bilinmeyen ruhu bir insan formuna girer, bir kadın bedeninde toplanabilir ve bu sayede erkek kendi içindeki kadınsı benliğe aşina olmaya başlar. Bir kadın için de, Tanr’nın erkeksi ruhu kendisine dokunur ve bir erkek formunda kendisini kollarına alır. Bu simya sayesinde, insanoğlunun nihaî paradoksu ile -hem İlâhî oluşumuz hem de insan oluşumuzla-yüzleşiriz. Bu bizlerin en güzel şanıdır ve en büyük ızdırabıdır. Âşık olmakla, kendi ilâhîliğimizin kıyılarına dokunmaya muktedir oluruz ve bir öpücüğün dahi sonsuza dek devam ettiği o zamansız dünyaya gireriz. Fakat bu şarabı her tattığımızda ayrılığın acısını da tadarız. Hem kendimizin hem de sevdiğimizin insan olması sebebiyle kalp ağrısını yaşarız. Birleşmek, kavuşmak için yanar tutuşuruz. Aşkın birliğine ulaşıp, bu gizemlerin biriyle diğerini harekete geçiririz -çünkü O; duyguları ve arzuları çoğunlukla bizden farklı bir insanoğludur-, ikilik bakidir ve insanlık mertebesinde “aşkın coşkusu her zaman şiddetli ızdırap getirecektir.”

En güzel aşk şiirlerinden Romeo ve Juliet, Tristam ve Ideult, Leyla ile Mecnun hepsi aynı hikayeyi; aşkın bu dünyada nasıl bir ayrılık trajedisi olduğunu anlatır. Sadece ölüm âşıkları sonsuza dek birleştirebilir. Ölüm bizi zıtlıklar dünyasının, egonun ötesine geçirir, bundan sonra ayrılık yoktur. Fakat sûfi; “Ölmeden önce ölmeyi” ister çünkü o; kendisinden ayrı olmayan aksine “Kendisine şah damarından daha yakın olan” bir “Ait olunan” olduğunu bilir. Eğer egosundan kurtulabilirse, ikilik zincirinden de kurtulmuş olur.

Aşkın yolu, kişiyi egosunun ötesine götürebilir. Bu geride hiçbir şey kalmayana dek devam eden, acı verici bir süreçtir. Bu fena olma hâlidir, yok olmaktır. Bu hâl, egonun hükmünü, kişinin benlik duygusunu tamamen kaldırır, böylece gerçek ve evrensel benliğin inşası tamamlanır. Bu sûfi deyimiyle: Her şeyden geçerek ebedîleşmek, fenada bekâ bulmaktır, (el-bekâ ba’del fena). Bu büyüleyici yolculuk genellikle muamma bir beşerî aşkla başlar. Bir keresinden bir adam sûfi şeyhlerinden Cami’ye geldi ve Şeyh’in yoluna talip oldu. Bütün kutsal kitapları derinlemesine incelemişti ama Şeyh’in şu sorusuyla irkildi: “Hiç âşık oldun mu?” “Hayır” cevabını verdi adam. Ve şeyh ona “Git, âşık ol, acı çek, sonra gel” dedi. Adam gitti, âşık olmayı ve ıstırap çekmeyi öğrendi. Yıllar sonra şeyhe geri döndü ve sonunda şeyhin halefi oldu. Sonsuz hiçliğe âşık olmak kolay değildir. Ait olduğumuz, bizi kendine doğru çeker ve o bilir ki İlâhî aşkı tecrübe etmek için önce bir kadına ya da bir erkeğe âşık olmak daha kolaydır, beşerî aşkla kalbimiz açılır ve sonra beşerî aşkın ötesinde onun kollarına giden aşk yolunu izlemeye muktedir oluruz. Sûfiler beşerî aşkın, İlâhî aşkı öğrenmek olduğunu söylerler. Küçük kız çocuklarının ilerde anne olacakları için oyuncak bebeklerle oynamaları gibi, bir insana âşık olup onu nasıl seveceğimizi öğreniriz, sırf bir gün onu sevmeye muktedir olabilmek için… Camî’nin söylediği gibi:

“Yüzlerce şey deneyebilirsiniz; fakat yalnızca aşk sizi kendinizden kurtarır. Öyleyse -dünyevî bir görünüşte dahi olsa-asla aşktan kaçmayınız. Çünkü o; en yüce gerçekliğe hazırlıktır.

O, en kıskanç âşıktır ve seni kendisi için isterse, senin beşerî aşkla sınırlı kalmana izin vermeyecektir. Seni, onun kuşatmasından hiçbir şeyin ayıramayacağım göstermek için sana acı verir.

Kur’an da onun sözleriyle vuku bulduğu üzere: “Ve ben, seni kendim için seçtim.”

Sh:124-127

 

Kaynak: ÇAĞRI VE YANKI -Sufilerin Rüya Çalışmaları ve Ait Olma Psikolojisi, Llewellyn Vaughan-Lee, Çeviren Enise ERGÜN, İnsan Yay. Aralık , İstanbul

BAŞA DÖN

 

Reklamlar

....

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.