İNCE BİRLİK

 

Allah Teâlâ için kullanılan tevhid ifadelerindeki ince detaylar.

Allah Teâlâ’nın,  zatında, sıfatlarında, isimlerinde ve fiillerinde dengi, benzeri yoktur, olamaz. Buna göre:

EHAD:

Arapça, Bir’i ifade eder. Sıfat ve isimlerin çok olmasına karşılık, Allah’ın zâtındaki birliği, bu kelime ile ifade edilir.

EHADİYYET:

Arapça, birlik demektir. Bir şeye nisbeti olmayan, bir şeyin de kendisine nisbeti bulunmadığı şeye denir.

Ehadiyyet makamı, İlâhî sıfattan bir makamdır. Bu makam, akıl ve anlatmakla vasfa gelmez.

“Onu ilmen hiçbir şey ihata edemez” (Neml/84)

VÂHİD:

Arapça, bir demektir. Kaşanî, bunu, tek olması itibariyle Zât’ın ismidir, diye tarif eder

VÂHİDİYYET:

Allah Teâlâ’nın bütün olarak kainatta birden birlik tecellisidir.

Meselâ, küçük ayna parçalarından bin tanesini yan yana koyup büyük bir ayna meydana getirsek, güneşin bu aynalarda iki türlü görüntüsü olur. Biri, parçalardan oluşan aynanın bütününde görünen tek bir görüntü, diğeri ise o bin parçanın her birinde görünen ve güneşi olduğu gibi gösteren birlik görüntüleri. Fakat parçalardan oluşan aynanın çapı ihata edemeyeceğimiz kadar büyütülse, aynanın tümünde görünen görüntüyü biz de ihata edemeyiz ve o görüntü hakkında tam bir bilgiye sahip olamayız. Ancak aynayı oluşturan parçaların her birindeki görüntüyü rahatlıkla görebilir ve güneş hakkında bilgi edinebiliriz.

Kısacası vahidiyet çoklukta birin görünmesi demektir. Yine vahidiyet, Allah Teâlâ’nın sıfatlarının birliği, ehadiyet ise, Zat-ının birliğidir.

FERD:

Tek, bir, yekta. Bir olup, hem zâtında hem de sıfatlarında eşi ve benzeri olmayandır.

Ferd ismi için, “Vâhid ve Ehad isimlerini tazammun eden bir ism-i âzam” denilmektedir.

Vahid ve Ehad isimleri de, Allah’ın birliğini ifade ederler. Fakat, Ferd ismi Vahid ve Ehad isimlerinden daha şümullüdür. Ehad ismi Allah’ın zâtının birliğini, Vahid ismi sıfatlarının eşi ve benzeri olmadığını ifade ederken, Ferd ismi her iki mânâyı da bünyesinde toplar. Buna göre, Ferd ismine, “zâtında ve sıfatlarında şerikten, eşi ve benzeri olmaktan münezzeh olan yegâne zât” şeklinde mana verilebilir.

FERDİYET:

Bireysellik. birlik, teklik, eşsiz ve benzersiz oluş. Cenâb-ı Hakk’ın birliği. Vahdetle bütün kâinata birden tasarruf eden Allah’ın sıfatı.

Ferdiyet mânası insanlara isnad edilirse: Sadece bir olup, benzeri dünyada bulunmayan kimsenin sıfatı olur.

Ehadiyet parçada tecelli eden tevhid iken, vahidiyet bütünde tecelli eden tevhiddir.

Ferd ise her ikisini cem eden, yani parça ve bütünü toplayan bir tevhid algısıdır.

 

BAŞA DÖN

 

Reklamlar

....

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s