DİYALEKTİK DAVRANIŞ TERAPİSİNDE YOL GÖSTERİCİ FELSEFİ PRENSİPLER

 

 

Psikolojik Değişimin Diyalektiği:

Diyalektiğe, sürecin mantığı ve dünyayı inceleyip anlamakla ilgili tutarlı bir sistem olarak işaret edilmiştir. Diyalektik, DDT (Diyalektik Davranış Terapisi) içinde, psikolojik vaka kavramsallaştırması için önemli bir bağlam sağlar. Gözden geçirilen bakış açılarına zıt bir şekilde, diyalektik dikkati sadece danışandan, danışanın etkileşimde bulunduğu bağlama kaydırır.

Diyalektik bakış açısına göre, formüle edilen bir “vaka”, tek başına danışan değildir, daha ziyade danışan, danışanın toplumu, terapist ve terapistin toplumu arasındaki ilişkilerdir. Terapisti etkileyen faktörler, danışanı etkileyen faktörler kadar önemlidir.

Bir dünya görüşü olarak, diyalektiğin birkaç önemli ilkesi vardır ki birinci ilke şudur:

“Bütün”; “sentezleri” yeni bir takım “parçalara” ve dolayısıyla yeni bir “bütüne” evrilen, “tez” ve “antitez” kutuplaşması içindeki heterojen parçaların bir ilişkisi olarak düşünülür.

Kendi içlerinde ve daha önceden bir önem taşımayan parçalar, sadece birbirleriyle olan ilişkilerinde ve tanımladıkları bütünle ilişkilerinde önemlidirler. Görüngülerin (fenomen) heterojen (cinsi ayrı olan) bir şekilde bir araya gelmiş olduğunu düşünmenin vaka formülasyonu için önemli anlamlan vardır. Parçaların sadece farklı değil, aynı zamanda birbirleriyle çelişkili ve karşıt olmaları olgusu, gözlemciyi; parçaların sınıflandırman tarzda tespitine değil daha ziyade parçalar çözüme doğru ilerledikçe onların ilişkisine odaklar.

Diyalektik durumların ikinci ilkesi, parçaların sadece belirli bir bütünün bileşenleri olarak özellikler kazanmasıdır. Aynı parça, farklı bütünlerin yönleri olarak görüldüğünde farklı özelliklere sahip olabilir. Farklı bütünlerin parçaları farklı çelişkiler ve diyalektik sentezler içereceklerdir. Vaka formülasyonu için bu noktanın önemi, ‘hiçbir klinik görüngünün meydana geldiği bağlamdan ayrı bir şekilde anlaşılamayacağı’ sonucunu doğurmasıdır. Sistemin kendisi dinamik olduğundan, klinik görüngüler ve onların bağlamları arasındaki sürekli değişen ilişkiler de değerlendirme, kavramsallaştırma ve değişimin odağı olmalıdır.

Üçüncü ilke parçaların ve bütünlerin karşılıklı ilişki içinde oldukları, onların sabit özellikleri ve değişmez sınırları olan nesnelerin sadece bir çarpışması olmadığıdır. Öyle ki, parçalar aynı zamanda bütün tarafından etkilenmeden bütünü oluşturmaya katılamazlar. Bu görüşün önemli bir gizli sonucu şudur; eş zamanlı olarak sistem tarafından etkilenseler de içinde etkileşimde bulundukları (ve onlarsız var olmayacakları) terapi sistemini değiştirmemek, danışanlar için imkansızdır. Bu yüzden danışanın dışında, “parçalara” dikkat etmek, danışana dikkat etmek kadar önemlidir.

Dördüncüsü, daha önce bahsedildiği gibi diyalektik, değişimin tüm sistemlerin bir yönü olduğunu ve bir sistemin tüm seviyelerinde mevcut olduğunu kabul eder. İstikrar nadir bir olaydır, idealleştirilmiş hedef değildir. Diyalektik ne zıt güçlerin dikkatli bir dengesi ne de iki açık akıntının birbirine karışmasıdır, bunun yerine zıt güçlerin karmaşık etkileşimidir. Güçler arasındaki denge bulunduğunda, daha yüksek bir gözlem seviyesinde, yani yeni, daha kapsamlı bir sentez ileri sürme, müzakere etme ve oluşturmayla ilgili genel sürece bakarak keşfedilir.

Diyalektiğin temel metaforunun incelenmesi (diyalektik materyalizme karşı diyalektik idealizm) diyalektiğin DDT vaka formülasyonuyla nasıl ilişkili olduğunu gösterir. Diyalektik materyalizmde, nihai olarak zıtların yaratılması ve sentezini harekete geçiren “enerji” ya da güç, insanların dünyalarındaki değişimi zorlama çabalarıdır. Buna karşıt olarak, diyalektik idealizmde bu süreç evrensel hakikat aracılığıyla harekete geçer (yani, evrenin kendisi süreci harekete geçirir).

Diyalektik Davranış Terapisi vaka formülasyonu, insan etkinliğini örneğin, bir kültür içinde yaratılan ve desteklenen idealler ile bireylerin gerçek vücut tipleri arasındaki çelişkiyi göstermek gibi bazı durumlarda motive edici bir şey olarak ve örneğin, insan müdahalelerinin sonucunda şans ve becerinin etkileşimi gibi başka durumlarda daha büyük ve doğal bir çelişki olarak kullanarak, iki görüş arasında gider gelir. DDT ile ilgili Diyalektik materyalizmin felsefesi (ki DDT’nin bir temeli olan davranış kuramıyla örtüşür) insanlara “düzensiz bir dünyaya bir düzen getiriyor” şeklinde bakarken, Zen psikolojisindeki DDT’nin temellerine karşılık gelen diyalektik idealizm, evrenin düzeninde doğal olarak var olan bir birliği ve örüntüyü fark edebileceğimize ve hissedebileceğimize inanır. Diyalektik materyalizm terapiyi ve terapisti değişim prosedürlerinin uygulanmasına odaklar ve vaka formülasyonu hem neyin değişmesi gerektiğini hem de hangi prosedürlerin en etkili olacağını belirler. Diyalektik idealizm terapi ve terapisti bütünün -başlangıç, orta ve son- radikal kabullenilişine odaklar.

Diyalektik Davranış Terapisi vaka formulasyonunun kavramsal çerçevesini özetlersek; tedavi evresi, terapide hedeflenen problemli davranışların ne olduğunun yanında kişinin ulaşmak için çalışacağı hedefleri de etkiler. Biyososyal kuram, problemli davranışın gelişim ve sürdürülmesi için hangi değişkenlerin merkezî olduğu hakkındaki temel hipotezi çerçevelendirir. Öğrenme prensipleri, hem davranışsal analizlerin metotlarını hem de değişimi önerir. BKB (Boderline Kişilik Bozukluğu) davranışsal örüntüleri ve diyalektik açmazlar, işlevsel olarak hem kendi başına problemli davranışa hem de bu örüntüleri değiştirmedeki zorluklara bağlı olan ikincil davranışsal örüntüler sunar. Değişim ve kabullenme arasındaki diyalektik -materyalizm ve diyalektik idealizm arasındaki diyalektik- DDT’nin temel diyalektiğidir ve vaka formülasyonunu, tedavinin her seviyesinde bilgilendirir.

 

Kaynak:

Tracy D. Eells, Psikoterapi Vaka Formülasyonu El Kitabı, Özgün Adı: Handbook of Psychotherapy Case Formulatîon, trc: Gülçin Melodi Bağcı, Litera Yayıncılık, İstanbul-2009, sh.442-445

 

(Herhani bir “millî mesele”, tek başına devletin, milletin ve kurumlarına ait değildir. Daha ziyade bu durum devletin, tarihî geçmişin, iktidarın ve milletin arasındaki ilişkilerin neticeleridir. Kasıtlı olarak oluşturulan farazî gündemler ancak günü kurtarmaya yaramaktadır. Sorunları, tek pencereden bakarak çözmenin zorluğu yanında afakî meselelerle, düğümler çözmeye çalışmak, çözmemek için atılan adımlardır. )

BAŞA DÖN

 

Reklamlar

....

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.